مدیریت تیم فروش چیست؟
مدیریت تیم فروش یعنی برنامهریزی، چیدن، هدایت و سنجشِ کارِ کسانی که برای شرکت میفروشند، تا فروش از حاصلِ تلاشِ پراکندهی چند نفر به نتیجهای پیشبینیپذیر تبدیل شود. در تعریفِ رایجِ مدیریتِ فروش، سه کار کنارِ هم آمدهاند: برنامهریزی و تعیینِ هدف، جذبِ نیرو، و گزارشگیری و پایشِ عملکرد که پایهی پاداش هم هست.
فرقِ «مدیریت فروش» با «مدیریت تیم فروش» در تأکید است: اولی کلِ فروشِ شرکت را میبیند (بازار، قیمت، کانال) و دومی آدمهایی را که این فروش را میسازند. این صفحه دربارهی دومی است؛ برای کلِ مسیرِ فروش از سرنخ تا قرارداد، فرایند فروش را بخوانید.
نقش مدیر فروش: چهار کاری که فقط از مدیر برمیآید
رایجترین اشتباهِ مدیرِ تازه این است که بهترین فروشندهی تیم بماند و فقط عنوانش عوض شود. مدیر فروش موفق کسی است که این چهار کار را جدی میگیرد، چون هیچ کارشناسی جای او انجامشان نمیدهد:
- جهت دادن: هدفِ ماه و فصل را از هدفِ شرکت میگیرد و به زبانِ هر نفر ترجمه میکند.
- چیدن: تصمیم میگیرد کدام مشتری، منطقه یا محصول با کیست، تا نه دو نفر سرِ یک مشتری دعوا کنند و نه مشتریای بیصاحب بماند.
- مربیگری: با هر کارشناس مرور میکند کجای کارش گیر دارد و یک مهارتِ مشخص را با او تمرین میکند.
- برداشتنِ مانع: تأییدِ دیرِ قیمت، نبودِ موجودی، اختلاف با مالی؛ اینها را مدیر حل میکند، نه کارشناس.
فهرستِ کاملِ وظایفِ قابلچاپ و فرقِ کارشناس، سرپرست و مدیر را در شرح وظایف کارشناس فروش و مدیر فروش آوردهایم.
ساختار تیم فروش: چند نفر، چه نقشی، کدام مشتری
ساختارِ تیم سه پرسش را جواب میدهد: هر مدیر چند نفر زیرِ دست دارد، تیم بر چه اساسی تقسیم شده، و هر مشتری مالِ کیست. برای پرسشِ اول عددِ جادویی وجود ندارد؛ در ادبیاتِ مدیریت، «حوزهی نظارت» به پراکندگیِ جغرافیایی، توانِ نیروها، شباهتِ کارها و کارهای دیگرِ خودِ مدیر بسته است. یک محکِ ساده: اگر دیگر وقت ندارید هر هفته با تکتکِ کارشناسها حرف بزنید، یا سرپرست لازم دارید یا تیم را باید شکست.
| شیوهی تقسیم | کِی مناسب است | خطرش |
|---|---|---|
| منطقهای | پخش و ویزیتِ حضوری، مشتریهای پراکنده در استانها | منطقههای نابرابر، ارزیابیِ ناعادلانه |
| بر اساسِ مشتری یا صنعت | فروشِ سازمانی با مشتریهای بزرگ و نیازهای خاص | کارشناس به مشتریِ تازه نمیرسد |
| بر اساسِ محصول | محصولهای فنی و متفاوت | یک مشتری با چند کارشناس سروکار دارد |
| بر اساسِ مرحله | جذبِ سرنخ جدا از بستنِ فروش | گمشدنِ سابقه هنگامِ دستبهدست شدن |
هر شیوهای که انتخاب کنید، قاعدهی «هر مشتری یک صاحبِ اصلی» را بنویسید. جزئیاتِ تقسیم و جابهجاییِ مشتری بینِ کارشناسها در تقسیم مشتریان بین کارشناسان فروش آمده است.
جلسهها: هفتگیِ تیمی و فردی
تیمِ فروش دو جور جلسه لازم دارد که نباید قاطی شوند. جلسهی هفتگیِ تیمی کوتاه است و دربارهی عددها: فروشِ هفته در برابرِ هدف، فرصتهای بزرگِ در جریان، و گیرهایی که فقط با تصمیمِ مدیر باز میشوند. جلسهی فردی دربارهی یک نفر است: کدام فرصتش ایستاده، کدام مهارت را باید تمرین کند، و چه کمکی از مدیر میخواهد. سرزنشِ جمعی در جلسهی تیمی، جلسه را به جایی برای پنهانکاری تبدیل میکند.
قاعدهی خوب این است که هیچ عددی برای اولین بار در جلسه دیده نشود؛ عددها پیش از جلسه آمادهاند و وقتِ جلسه صرفِ تصمیم میشود. دستورِ جلسهی ۴۵ دقیقهای و قالبِ صورتجلسه را در جلسه فروش هفتگی ببینید، و اگر میخواهید نظارتِ روزانه را بی جلسهی روزانه انجام دهید، سپردن کار به همکار در تیم فروش به کار میآید.
هدفگذاری: از هدفِ شرکت تا هدفِ هر نفر
هدفِ خوب همان چیزی است که جورج دوران در ۱۹۸۱ با حروفِ SMART خلاصه کرد: مشخص، قابلِسنجش، با مسئولِ معین (حرفِ A در متنِ اصلی «Assignable» بود)، واقعبینانه و زماندار. در تیمِ فروش یعنی هر نفر بداند تا آخرِ کدام ماه، چه مبلغی از کدام مشتریها یا محصولها انتظار میرود، و جمعِ هدفهای افراد با هدفِ تیم بخواند.
هدف را فقط مبلغی نگذارید؛ کنارِ هدفِ نتیجه، یکی دو هدفِ فعالیت هم بگذارید که کارشناس امروز کنترلش را دارد. روشِ شکستنِ هدف به ماه و نفر و نحوهی برخورد با کسی که عقب افتاده در هدف گذاری فروش آمده است؛ برای تخمینِ اینکه هدف چقدر شدنی است هم پیشبینی فروش را ببینید.
ارزیابی: فعالیت و نتیجه با هم
ارزیابیِ منصفانه دو نیمه دارد. نتیجه (فروش، وصول، مشتریِ تازه) میگوید چه شد، ولی به منطقه، مشتریهایی که به آن نفر رسیده و فصل هم بسته است و دیر خبر میدهد. فعالیت (پیگیریِ بهموقع، تماس، پیشفاکتور) زودتر هشدار میدهد و در کنترلِ خودِ کارشناس است. فقط با نتیجه، کارشناسِ پرتلاشِ منطقهی سخت تنبیه میشود؛ فقط با فعالیت، تیم یاد میگیرد عدد بسازد بهجای فروش.
سه قاعده ارزیابی را صادق نگه میدارد: معیارها پیش از دوره اعلام شوند، داده از جایی بیاید که همه میبینند (نه از گزارشِ دستیِ خودِ فرد)، و پورسانت با همان معیارها همجهت باشد. چارچوبِ کامل در ارزیابی عملکرد کارشناس فروش است، تعریفِ تکتکِ شاخصها در KPI فروش و فرمولهای پاداش در محاسبهی پورسانت فروش.
رهبری تیم فروش: استخدام، آموزش و فرایند
رهبری تیم فروش بیش از هر چیز در سه تصمیمِ آرام دیده میشود. چه کسی وارد شود: نیرویی که با شرحِ شغلِ روشن و مصاحبهی ساختارمند انتخاب شده، کمتر زود میرود؛ راهنمایش استخدام کارشناس فروش است. چطور راه بیفتد: هفتههای اولِ کارشناسِ تازه باید برنامه داشته باشد، نه اینکه فقط کنارِ یک قدیمی بنشیند؛ آموزش کارشناس فروش جدید همین برنامه را میچیند. همه با یک روش کار کنند: وقتی مراحلِ فروش نوشته شده، مربیگری معنا پیدا میکند چون معلوم است کارشناس کدام مرحله را خوب انجام نمیدهد.
مدیری که این سه را دارد، کمتر لازم دارد با فشار و تهدید کار پیش ببرد؛ کارشناس میداند از او چه میخواهند و چطور سنجیده میشود.
ابزار: عددها از کجا بیایند؟
همهی بخشهای بالا به یک چیز بند است: دادهای که مدیر بیآنکه از کسی بپرسد ببیند. اگر پیگیریها در دفترِ شخصی و فاکتورها در یک نرمافزارِ دیگر است، جلسهی هفتگی به جمعکردنِ عدد میگذرد و ارزیابی به حرفِ این و آن. CRM اینجا یک کار میکند: کارِ روزانهی کارشناس — تماس، پیگیری، پیشفاکتور — ثبت میشود و گزارشِ مدیر از همان ساخته میشود. برای اینکه نرمافزار واقعاً در تیم جا بیفتد، پیادهسازی CRM در شرکت را هم بخوانید.
مدیریت تیم فروش در ملل CRM
گزارشهای مدیریتیِ ملل CRM پیشفرض فقط برای مدیرِ شرکت باز است. اگر سرپرستِ فروش هم باید ببیند، مدیر از «تنظیمات دسترسی ← دسترسی همکاران ← دسترسی به گزارشهای مدیریتی» برایش باز میکند. در همان صفحه ستونِ «سرپرست» هم هست که فقط تعیین میکند سند و مرخصیِ هر همکار اول پیشِ چه کسی برود و دسترسیِ تازهای نمیدهد. چیدنِ این دسترسیها در راهنمای دسترسی همکاران آمده است.
- «میز مدیریت» (فقط مدیرِ شرکت): سندهای منتظرِ تأیید، مرخصی و مأموریت، و زبانهی «کارکرد و امتیاز همکاران» با «شمارهی تازه»، «تماس»، «کل مکالمات»، «پیشفاکتور» و «فاکتور» برای هر همکار در بازهی «امروز»، «این هفته»، «این ماه» یا دلخواه. امتیاز = هر شمارهی تازه ۵ + هر تماس ۱؛ تماسی که در نرمافزار ثبت نشده شمرده نمیشود. توضیحِ کامل: میز مدیریت.
- گزارشهای «عملکرد همکاران»: «گزارش عملکرد روزانهی همکاران»، «کارهای همکاران» (کارهای انجامشده و سررسیدهای آیندهی هر نفر)، و «نقشهی فعالیت همکاران» (فقط مدیر؛ روز و ساعتِ ثبتِ مکالمهها و کارهای عقبافتاده) — گزارش عملکرد همکاران و نقشه فعالیت همکاران. برای کارهای تکرارشونده هم «کارنامهی کارهای دورهای» (فقط مدیر) هست: کارنامه کار دورهای.
- «داشبورد کاری من»: هر کارشناس «هدف امروز» و «هدف این ماه» را به تعدادِ کار میگذارد، و کسی که «کارهای همکاران» را میبیند در بخشِ «روز تیم» کارهای بسته و عقبافتادهی هر همکار را کنارِ هم دارد — راهنمای داشبورد کاری من.
و اینها برای مدیریت تیم فروش در ملل CRM ساخته نشدهاند:
| نیاز | وضعیت | راهِ امروز |
|---|---|---|
| برنامه و صورتجلسهی جلسهی فروش | ساخته نشده | عددها را از «میز مدیریت» بیاورید و کارهای بعد از جلسه را به همکار بسپارید |
| فرم و دورهی ارزیابیِ کارشناس | ساخته نشده | عددهای «کارکرد و امتیاز همکاران» را پایهی ارزیابیِ بیرون از نرمافزار کنید |
| استخدام و برنامهی آموزشِ کارشناسِ تازه | ساخته نشده | بیرون از نرمافزار |
پرسشهای متداول دربارهی مدیریت تیم فروش
مدیر فروش موفق چه فرقی با بهترین فروشندهی تیم دارد؟
بهترین فروشنده نتیجه را خودش میسازد؛ مدیر فروش موفق نتیجه را از دیگران میگیرد. کارش هدفگذاری، چیدنِ مشتریها، مربیگری، و برداشتنِ مانع از سرِ راهِ تیم است، نه بستنِ فروشهای بزرگ بهجای کارشناسها.
هر مدیر فروش چند کارشناس را میتواند اداره کند؟
عددِ ثابتی وجود ندارد. پراکندگیِ جغرافیایی، تازهکار بودنِ کارشناسها، شباهتِ کارها و کارهای دیگرِ خودِ مدیر تعیین میکند. اگر مدیر دیگر وقتِ جلسهی فردی با هر نفر را ندارد، تیم برایش بزرگ شده است.
جلسهی فروش هر چند وقت یک بار باشد؟
یک جلسهی کوتاهِ هفتگیِ تیمی برای عددها و گیرها، و یک گفتوگوی فردی با هر کارشناس برای مربیگری. جلسهی روزانه فقط وقتی لازم است که دادهی روزانه جای دیگری دیده نشود.
ارزیابی کارشناس فروش فقط با مبلغ فروش درست است؟
نه. مبلغِ فروش نتیجه است و به منطقه، مشتریهای واگذارشده و فصل هم بسته است. کنارش شاخصهای فعالیت مثلِ پیگیریهای بهموقع و مشتریهای تازه را بسنجید تا هم منصفانه باشد و هم زودتر هشدار بدهد.
ملل CRM برای جلسهی فروش صفحه دارد؟
نه. صفحهای برای برنامه و صورتجلسهی جلسهی فروش ساخته نشده است. عددهای جلسه را میشود از «میز مدیریت» و گزارشهای «عملکرد همکاران» آورد و کارهای بعد از جلسه را به همکار سپرد.
منابع
تعریفها و چارچوبها از این منابع خوانده شدند؛ مثالها ساختگیاند.