کارنامه به کدام سؤال جواب میدهد؟
مدیری که چند کارِ تکراری را به همکارانش سپرده، دو سؤال دارد: «این کار در نوبتهایش واقعاً انجام شده؟» و «اگر نه، چرا؟». جوابِ معمول یک گفتوگوی آخرِ ماه است که به حافظهی آدمها تکیه دارد. صفحهی «کارنامهی کارِ دورهای» همین را از روی گزارشهای ثبتشده جواب میدهد: برای یک کارِ مشخص، از تاریخِ شروعِ گزارشگیری تا امروز، هر نوبت یک سطر دارد با تاریخِ نوبت، وضعیت، دلیل، شرح و ثبتکننده.
منطقِ پشتِ آن همان بخشِ «بررسی» در چرخهی برنامهریزی، اجرا، بررسی و اقدام (PDCA) است: کاری که برنامهریزی و اجرا شده، تا اندازهگیری نشود اصلاح هم نمیشود. کارنامه قرار نیست جای گفتوگو با همکار را بگیرد؛ قرار است آن گفتوگو را از «فکر کنم» به «این سه نوبت» برساند.
- کدام نوبتها انجام شده و کدام نه؟
- نوبتهای انجامنشده دلیل داشتهاند یا کسی اصلاً پاسخ نداده؟
- گزارش را خودِ مسئول نوشته یا کسِ دیگری بهجایش؟
- در کلِ شرکت، کارنامهی کدام همکار و کدام کار ضعیفتر است؟
کارِ دورهای، نوبت و گزارشِ هر نوبت
در ملل CRM کارِ دورهای همان وظیفهای است که در فرمِ وظیفه تیکِ «نیاز به زمانبندی دوره ای» خورده و یکی از چهار نوعِ دوره را دارد: روزانه، هفتگی، ماهیانه یا سالیانه. ساختنِ وظیفه و پروژه را در نرمافزار مدیریت وظایف آوردهایم؛ اینجا فقط به کنترلِ آن میپردازیم.
کارِ دورهای «انجام شد» ی یکباره ندارد. بهجایش هر نوبت گزارشِ خودش را میگیرد. مسئولِ کار از منوی سهنقطهی همان کار در فهرستِ پروژه گزینهی «ثبتِ گزارشِ این نوبت» را میزند (در «وظایف من» همین گزینه «انجام وظایف دوره ای» نام دارد) و در فرم یکی از دو دکمه را انتخاب میکند:
- انجام شد — و در «شرح عملیات» مینویسد در این نوبت چه کرده است.
- انجام نشد — و باید «دلیلِ انجامنشدن» را از فهرست انتخاب کند؛ بدونِ دلیل ذخیره نمیشود.
فهرستِ دلیلها را فقط ادمینِ شرکت میسازد، از همانجا داخلِ فرم. این محدودیت عمدی است: اگر هرکس دلیل بسازد، «مرخصی» و «مرخصی بودم» دو ردیفِ جدا میشوند و گزارشِ مدیریتی دوپاره میشود. دلیلِ خوب دستهای است («قطعه نرسید»)، نه شرحِ یک مورد. اگر برای یک نوبت چند گزارش ثبت شود، تازهترین ملاک است؛ مثلاً کسی اول «انجام نشد» زده و بعد کار را انجام داده است.
کنترل فقط به گزارشگرفتن نیست؛ هشدار هم لازم است. در فرمِ پروژه فیلدِ «هشدار به ادمین بعد از چند روز تأخیرِ کارِ دورهای؟» هست: اگر نوبتی سررسید شود و گزارشی نیاید، بعد از این تعداد روز به ادمینهای شرکت خبر داده میشود. خالیگذاشتنش یعنی پیشفرضِ ۳ روز، و صفر یعنی برای این پروژه خبر نده.
پنج وضعیتِ هر نوبت و درصدِ انجام
هر سطرِ کارنامه یکی از پنج وضعیت را دارد و بالای صفحه چهار کارت میآید: «درصدِ انجام»، «انجام شد»، «انجام نشد (با دلیل)» و «بیپاسخ».
| وضعیت در کارنامه | یعنی چه | در درصد شمرده میشود؟ |
|---|---|---|
| انجام شد | گزارشِ موفق ثبت شده | بله، در صورت و مخرج |
| انجام نشد | گزارش ثبت شده، با دلیلِ مشخص | بله، در مخرج |
| بیپاسخ | نوبت گذشته و هیچ گزارشی نیامده | بله، در مخرج |
| امروز — در مهلت | تا پایانِ امروز فرصت دارد؛ از فردا بیپاسخ میشود | نه |
| خارج از بازه | پیش از تاریخِ شروعِ گزارشگیریِ شرکت | نه |
پس درصدِ انجام برابر است با انجامشدهها تقسیم بر جمعِ انجامشده، انجامنشده و بیپاسخ. یک نمونهی ساختگی: کارِ هفتگیِ «گزارشِ موجودیِ انبار» در سیزده هفته.
| وضعیت | تعداد نوبت |
|---|---|
| انجام شد | ۹ |
| انجام نشد (با دلیل) | ۲ |
| بیپاسخ | ۱ |
| امروز — در مهلت | ۱ (شمرده نمیشود) |
| درصدِ انجام | ۹ از ۱۲ = ۷۵٪ |
در ستونِ «ثبتکننده» نامِ کسی میآید که کار مالِ او بوده. اگر ادمین بهجایِ او گزارش نوشته باشد (مثلاً وقتی همکار مرخصی بوده)، کنارش نشانِ «ثبت توسط …» میآید تا کارنامه صادقانه بگوید خودِ مسئول ننوشته است.
تاریخِ شروعِ گزارشگیری: چرا عدد نشان نمیدهد
اگر کارنامه را باز کنید و بهجای عدد پیامِ «گزارشگیری هنوز شروع نشده» ببینید، خرابی نیست. ادمینِ شرکت باید در صفحهی تنظیمات یک «تاریخِ شروعِ کارنامهی کارهای دورهای» بگذارد و «ذخیره» بزند. دلیلش ساده است: پیش از راهاندازیِ این قابلیت، انجامنشدنِ یک نوبت هیچجا ثبت نمیشد. اگر نرمافزار آن روزها را «بیپاسخ» میشمرد، به همکاران اتهامِ ناحق میزد.
معمولاً امروز یا اولِ همین ماه بهترین انتخاب است و تاریخِ آینده پذیرفته نمیشود. دکمهی «خاموشکردنِ گزارشگیری» تاریخ را برمیدارد، ولی گزارشهای ثبتشده پاک نمیشوند و با روشنکردنِ دوباره سرِ جایشاناند. گزارشهای قدیمیای که تاریخِ نوبت ندارند هم در کارنامه نمیآیند، چون معلوم نیست مالِ کدام نوبت بودهاند.
گزارشِ مدیریتی: مقایسهی همکاران و دلیلها
کارنامهی تکی یک کار را نشان میدهد. برای دیدنِ کلِ شرکت، ادمین از منوی گزارشهای مدیریتی ← عملکرد همکاران ← «کارنامهی کارهای دورهای» میرود. بالای صفحه بازهی آمار («از تاریخِ … تا امروز») آمده و سه بخش دارد:
- مقایسهی همکاران — برای هر همکار تعدادِ کارهای دورهای، انجام شد، انجام نشد، بیپاسخ و نوارِ درصدِ انجام. ضعیفترین کارنامه اول میآید، نه به ترتیبِ الفبا.
- چرا انجام نشد؟ — دلیلهایی که همکاران انتخاب کردهاند، با تعدادِ تکرار. نوبتهای بیپاسخ اینجا نمیآیند، چون دلیلی برایشان ثبت نشده است.
- کارهای دورهای — هر کار با مسئول، دوره و درصدش، و دکمهی «کارنامه» که به جزئیاتِ نوبتبهنوبتِ همان کار میرود.
یک نمونهی ساختگی از بخشِ «مقایسهی همکاران»، به همان ترتیبی که صفحه نشان میدهد:
| همکار | انجام شد | انجام نشد | بیپاسخ | درصدِ انجام |
|---|---|---|---|---|
| همکار الف (فرضی) | ۱۵ | ۱ | ۴ | ۱۵ از ۲۰ = ۷۵٪ (نوارِ نارنجی) |
| همکار ب (فرضی) | ۱۸ | ۲ | ۰ | ۱۸ از ۲۰ = ۹۰٪ (نوارِ سبز) |
| همکار ج (فرضی) | ۸ | ۰ | ۰ | ۸ از ۸ = ۱۰۰٪ (نوارِ سبز) |
رنگِ نوار پلهای است: زیرِ ۵۰٪ قرمز، تا ۸۰٪ نارنجی و بالاتر سبز. در این نمونه، چهار نوبتِ بیپاسخِ همکار الف موضوعِ گفتوگوست، نه دو نوبتِ «انجام نشد» ی همکار ب. کارهای مختومه و کارهای بیمسئول در این گزارش نیستند.
این گزارش در کنارِ گزارشهای دیگرِ همین گروه معنا پیدا میکند: گزارش عملکرد همکاران فعالیتِ روزانه را نشان میدهد، نقشهی فعالیت همکاران الگوی زمانیِ کار را، و میز مدیریت کارهای منتظرِ تصمیمِ مدیر را. اگر تیمِ فروش دارید، جای این کنترلها را در مدیریت تیم فروش و جلسهی فروشِ هفتگی ببینید؛ کارنامه برای جلسهی هفتگی عددِ آماده میدهد.
چه کسی چه چیزی را میبیند
کارنامهی یک همکار دادهی حساسی است و با عوضکردنِ شناسه در آدرس باز نمیشود. قاعده این است:
- کارنامهی یک کار (از منوی سهنقطهی کار، گزینهی «کارنامهی این کارِ دورهای»): ادمینِ شرکت برای همهی کارها؛ بقیه فقط برای کارهایی که خودشان فرستاده یا مسئولش هستند یا به آنها سپرده شده.
- گزارشِ کلِ شرکت: فقط ادمینِ شرکت. اگر برای ادمینی «دامنهی بازبینی» تعیین شده باشد، فقط همان همکاران را میبیند و بالای صفحه هم همین را میگوید.
هر دو صفحه زیرِ «گزارشهای مدیریتی» و بخشِ وظایفاند، نه زیرِ «بخش حسابداری»، و نشانِ «بهزودی» ندارند.
چکلیست دورهای و آنچه ساخته نشده
چکلیست ابزارِ قدیمی و جاافتادهای برای کارِ تکراری است؛ نمونهی شناختهشدهاش چکلیستِ ایمنیِ جراحیِ سازمان جهانی بهداشت است که چند بندِ کوتاه را در سه مرحله، از پیش از بیهوشی تا پیش از خروجِ بیمار از اتاقِ عمل، مرور میکند. ایدهی اصلیاش این است که کارِ تکراری به حافظه سپرده نشود. برای چکلیست دورهای در شرکت سه قاعده کافی است: بندها کوتاه و قابلِ سنجش باشند («موجودیِ سه انبار شمرده شد»، نه «انبار بررسی شد»)، هر بند یک مسئول داشته باشد، و نتیجهی هر نوبت جایی ثبت شود که بعداً دیده شود.
در ملل CRM بخشِ سوم همان کارنامه است، ولی تیکزدنِ بند به بند داخلِ یک کار ساخته نشده است. صادقانه:
| مورد | وضعیت | راهِ امروز |
|---|---|---|
| چکلیستِ چندبندی با تیکِ جدا برای هر بند | ساخته نشده | بندها را در شرحِ خودِ کار بنویسید و در «شرح عملیات» ی گزارش به آنها اشاره کنید؛ یا هر بندِ مهم را کارِ دورهایِ جدا کنید |
| خروجیِ اکسل از دو صفحهی کارنامه | ساخته نشده | عددها را از خودِ صفحه بخوانید؛ تاریخچهی همهی اجراها هم جدا در نرمافزار نگه داشته میشود |
| پیوستِ عکس یا فایل به گزارشِ نوبت | ساخته نشده | فرمِ ثبتِ گزارش فقط «شرح عملیات» دارد؛ فایل را به خودِ وظیفه پیوست کنید |
اگر کنترلِ کارها را برای ارزیابیِ همکار به کار میبرید، آن را با معیارهای دیگر کنار هم ببینید؛ در ارزیابی عملکرد کارشناس فروش آمده که یک عدد بهتنهایی قضاوتِ خوبی نمیسازد. فهرستِ کاملِ بخشها هم در امکانات ملل CRM است.
پرسشهای متداول دربارهی کنترل کارهای دورهای
فرق «انجام نشد» با «بیپاسخ» در کارنامه چیست؟
«انجام نشد» یعنی همکار گزارش داده و دلیلش را از فهرست انتخاب کرده؛ این یک تصمیم است و ممکن است کاملاً موجه باشد. «بیپاسخ» یعنی نوبت گذشته و هیچ گزارشی نیامده؛ نه کار شده و نه توضیحی داده شده.
چرا کارنامه هیچ عددی نشان نمیدهد؟
چون ادمینِ شرکت هنوز «تاریخِ شروعِ کارنامهی کارهای دورهای» را در تنظیمات نگذاشته است. تا آن موقع همهی نوبتها «خارج از بازه» میمانند تا روزهایی که اصلاً گزارشی ثبت نمیشده، به حسابِ «انجامنشده» گذاشته نشوند.
چه کسی کارنامهی کارهای دورهای را میبیند؟
کارنامهی یک کار را ادمینِ شرکت برای همهی کارها میبیند و بقیه فقط برای کارهایی که خودشان فرستاده یا مسئولش هستند یا به آنها سپرده شده. گزارشِ کلِ شرکت در «گزارشهای مدیریتی» فقط برای ادمینِ شرکت است.
ملل CRM چکلیستِ چندبندی برای هر نوبت دارد؟
نه. هر نوبت یک گزارش میگیرد: «انجام شد» یا «انجام نشد» با دلیل، بهاضافهی شرح. تیکزدنِ بند به بندِ یک چکلیست داخلِ کار ساخته نشده است؛ بندها را در شرحِ خودِ کار بنویسید و در شرحِ گزارش به آنها اشاره کنید.
منابع
هر ادعا دربارهی ملل CRM از خودِ نرمافزار و راهنمای داخلیِ آن برداشته شده است. دو منبعِ بیرونیِ زیر فقط برای تعریفِ چرخهی بهبود و نمونهی چکلیست آمدهاند.