تماس سرد چیست و جایش در فروش B2B کجاست؟
تماس سرد (Cold Call، که در محاوره «کلد کال» هم میگویند) یعنی پیشنهادِ همکاری به مشتریِ احتمالیای که پیش از این هیچ تماسی با فروشنده نداشته است. در برابرش تماسِ گرم است: مخاطب فرم پر کرده، قیمت پرسیده یا کسی معرفیاش کرده. تعریفِ کوتاهش در واژهنامهی CRM هم آمده است.
در فروش B2B تماس سرد سه ویژگیِ خاص دارد. اول، طرفِ تماس یک نقش در یک سازمان است (مسئولِ خرید، مدیرِ فنی، مدیرعامل)، نه یک مصرفکننده؛ پس پیش از نام، باید بدانید با کدام نقش کار دارید. دوم، خرید معمولاً چند تصمیمگیرنده دارد و تماسِ اول تقریباً هرگز به سفارش نمیرسد؛ هدفِ واقعیاش یک قدمِ کوچکِ بعدی است، مثلِ جلسهی کوتاه یا ارسالِ نمونه. سوم، یک منشی یا اپراتور معمولاً بینِ شما و تصمیمگیرنده است.
این مقاله فقط همین تماس با غریبه را میگوید. اصولِ کلیِ تماسِ فروش، ثبتِ نتیجه و سنجشش را در راهنمای فروش تلفنی آوردهایم، و جایگاهِ تماس سرد در کنارِ روشهای دیگرِ فروش را در تکنیکهای فروش.
آمادهسازی فهرست: به چه کسی، به چه بهانهای
فهرستِ خوب نصفِ کارِ تماس سرد است. بیست شمارهی درست از دویست شمارهی تصادفی بیشتر جلسه میسازد، و هر تماس با آدمِ نامربوط هم وقتِ شما را میگیرد و هم نامِ شرکت را خراب میکند. فهرست را در سه قدم بسازید.
۱. تصویرِ مشتریِ مناسب را بنویسید. از مشتریانِ فعلیتان شروع کنید، بهخصوص آنهایی که راضیاند و سودآورند، و ببینید چه وجهِ مشترکی دارند: صنعت، اندازه، شهر، نوعِ مالکیت، و نقشِ کسی که خرید را جلو برد. این تصویر مرزِ فهرست است؛ هر نامی که با آن نمیخواند، فعلاً بیرون بماند.
۲. برای هر نام یک «بهانهی تماس» پیدا کنید. بهانه رویدادی است که احتمالِ نیاز را بالا میبرد و جملهی اولِ شما را میسازد. چند نمونه:
- افتتاحِ خطِ تولید یا شعبهی تازه؛
- آگهیِ استخدام برای نقشی که به محصولِ شما ربط دارد؛
- غرفه در یک نمایشگاه یا دیدارِ کوتاه در آن (روشش در بازاریابی نمایشگاهی)؛
- معرفیِ یک مشتریِ فعلی، که تماس را از سرد به نیمهگرم میبرد (بازاریابی ارجاعی)؛
- مشکلی که در همان صنعت رایج است و شما برایش راهِ حل دارید.
۳. فهرست را تمیز و صاحبدار کنید. شمارههای تکراری و شرکتهایی را که همین حالا مشتریِ شما هستند یا همکارتان با آنها در حالِ صحبت است، بیرون بکشید. هر نام یک صاحب داشته باشد تا دو کارشناس به یک نفر زنگ نزنند (قاعدهی «یک سرنخ، یک صاحب» در مدیریت سرنخ فروش). ستونهای حداقلیِ هر ردیف اینهاست:
| ستون | چرا لازم است |
|---|---|
| نامِ سازمان و صنعت | برای تطبیق با تصویرِ مشتریِ مناسب |
| نقش و، اگر دارید، نامِ شخص | تا بدانید سراغِ چه کسی را بگیرید |
| شمارهی مستقیم یا شمارهی دفتر | شمارهی دفتر یعنی باید از منشی بگذرید |
| بهانهی تماس در یک جمله | جملهی دوم تماس از همین ساخته میشود |
| منبعِ نام | تا بعداً بفهمید کدام منبع جلسه میسازد |
| صاحبِ ردیف | تا تماسِ دوباره و تکراری پیش نیاید |
پیش از هر تماس هم چند دقیقه سایتِ همان سازمان را ببینید. سؤالی که جوابش روی صفحهی اولِ سایتشان هست («شرکتِ شما دقیقاً چه کار میکند؟») در تماس سرد بدترین سؤالِ ممکن است.
رسیدن به تصمیمگیرنده از پشتِ منشی
منشی یا اپراتور دشمن نیست؛ کارش این است که وقتِ مدیرش هدر نرود. با او همانقدر صادق باشید که با خودِ مدیر: بگویید کیستید، با چه نقشی کار دارید و چرا. ترفندهایی مثلِ وانمود به آشنایی یا «تماسِ شخصی است» شاید یک بار جواب دهد، ولی نامِ شما را در همان شرکت برای همیشه میسوزاند.
- نقش را بپرسید، نه فقط نام را: «این موضوع در شرکتِ شما معمولاً با چه کسی است؟» اغلب کوتاهترین راه است.
- دلیل را یک جمله بگویید: همان بهانهی تماس، بیجزئیات.
- اگر وصل نکرد، زمان بگیرید: «چه ساعتی معمولاً در دسترساند؟» و نام و شمارهی داخلی را همان لحظه یادداشت کنید.
- نامِ خودِ منشی را هم بنویسید: تماسِ بعدی با «سلام آقای/خانم …، دیروز گفتید ساعت ۱۰» شروع میشود.
۳۰ ثانیهی اول، جملهبهجمله
در نیمدقیقهی اول مخاطب فقط یک تصمیم میگیرد: ادامه بدهد یا مؤدبانه تمامش کند. پس این ۳۰ ثانیه جای معرفیِ محصول نیست، جای ساختنِ دلیلی برای شنیدن است. چهار بخش کافی است. زمانهای جدول راهنمای تقریبیاند، نه نتیجهی پژوهش.
| بخش | زمانِ تقریبی | جملهی نمونه |
|---|---|---|
| ۱. معرفیِ کوتاه | حدود ۵ ثانیه | «سلام، [نامِ شما] هستم از [نامِ شرکت].» |
| ۲. دلیلِ تماس از دنیای مخاطب | حدود ۱۰ ثانیه | «دیدم خطِ تازهی [محصولِ مخاطب] را راه انداختهاید؛ ما برای چند کارخانهی همصنعتِ شما [مشکلِ مشخص] را حل کردهایم.» |
| ۳. اجازه | حدود ۵ ثانیه | «یک دقیقه وقت دارید بگویم چرا زنگ زدم؟ اگر نه، زمانِ دیگری بگویید.» |
| ۴. یک سؤالِ کوتاه | حدود ۱۰ ثانیه | «الان [همین کار] را چطور انجام میدهید؟» |
سه اشتباهِ رایج این ۳۰ ثانیه را خراب میکنند:
- «حالتان خوب است؟ وقت دارید؟» پیش از معرفی. مخاطب هنوز نمیداند با چه کسی حرف میزند و جواب دادن به این سؤال برایش بیمعناست.
- فهرستِ قابلیتها. هر جملهای که با «ما» شروع شود و به مشکلِ او نرسد، وقت را میسوزاند.
- ادعایی که نمیتوانید ثابت کنید. «بهترین در ایران» بهجای اعتماد، بدگمانی میسازد. مثالِ مشخص یا نامِ صنعتی که با آن کار کردهاید قویتر است.
اسکریپت تماس سرد نمونه با شاخههایش
نمونهی زیر ساختگی است: فروشندهی یک شرکتِ بستهبندی با مسئولِ خریدِ یک کارخانهی لبنی تماس میگیرد و بهانهاش خطِ تولیدِ تازهی آن کارخانه است. جای کروشهها را با اطلاعاتِ خودتان پر کنید. اسکریپت را حفظ نکنید و از رو هم نخوانید؛ ترتیبِ بخشها و جملهی دلیلِ تماس را بدانید و بقیه را با زبانِ خودتان بگویید. اسکریپتِ کلیِ پنجبخشیِ هر تماسِ فروش در فروش تلفنی هست؛ این یکی مخصوصِ تماس با غریبه است. چارچوبِ قابلِ ویرایش، با چکلیستِ آمادهسازی، معرفیِ ۳۰ ثانیهای و فرمِ ثبتِ نتیجه، در اسکریپت تماس سرد B2B (فایل ورد) است.
فروشنده: «سلام، [نامِ شما] هستم از [نامِ شرکت]. با آقای/خانم [نام]، مسئولِ خرید، صحبت میکنم؟»
مخاطب: «بله، بفرمایید.»
فروشنده: «در خبرها دیدم خطِ تازهی ماستتان راه افتاده. ما بستهبندیِ چند لبنیاتیِ دیگر را تأمین میکنیم و معمولاً سرِ خطِ تازه، زمانِ تحویلِ ظرف دردسر میشود. یک دقیقه وقت دارید؟»
مخاطب: «یک دقیقه، بله.»
فروشنده: «الان ظرفِ خطِ تازه را از کجا میگیرید و از زمانِ تحویلش راضی هستید؟»
مخاطب: «از تأمینکنندهی همیشگی. گاهی دیر میرسد.»
فروشنده: «وقتی دیر میرسد، معمولاً خط میخوابد یا از انبار جبران میکنید؟» … [گوش دادن و یادداشت] «پیشنهادم این است که نمونهی همان سایز را بفرستم و یک جلسهی بیستدقیقهای با شما و مدیرِ تولید بگذاریم. سهشنبه ساعت ۱۱ مناسب است یا پنجشنبه صبح؟»
مخاطب: «سهشنبه.»
فروشنده: «پس نمونه تا دوشنبه میرسد و سهشنبه ساعت ۱۱ هماهنگ میکنیم. خلاصه را همین امروز پیامک میکنم.»
و چون هر تماس اینقدر صاف پیش نمیرود، چهار شاخهی رایج را از پیش آماده کنید:
| اگر مخاطب گفت | کارِ شما |
|---|---|
| «الان وقت ندارم.» | یک زمانِ مشخص بگیرید و همان لحظه ثبتش کنید؛ تماس را طول ندهید. |
| «این کار با من نیست.» | تشکر کنید و بپرسید با چه کسی است؛ اجازه بگیرید که بگویید از طرفِ او زنگ زدهاید. |
| «کاتالوگ بفرستید.» | بپرسید کدام بخش برایش مهمتر است، همان را بفرستید و روزِ تماسِ بعد را تعیین کنید. |
| «نیازی نداریم، تأمینکننده داریم.» | بپرسید معمولاً کِی قراردادشان را مرور میکنند و همان زمان را برای تماسِ کوتاه بگیرید. |
پاسخِ کامل به «گران است»، «باید فکر کنم» و «با شرکتِ دیگری کار میکنیم» در پاسخ به اعتراضات مشتری آمده است. و اگر در همان تماس معلوم شد مخاطب نیاز، بودجه یا اختیار ندارد، سنجشِ سرنخ را در ارزیابی سرنخ با BANT ببینید.
پیگیری بعد از تماس اول
تماسِ اول، حتی وقتی خوب پیش برود، فقط یک شروع است. خیلی از تماسهای سرد به همین دلیل بینتیجه میمانند که بعدش هیچکس دوباره زنگ نمیزند. چند قاعدهی ساده:
- خلاصه را همان روز بفرستید. یک پیامِ کوتاه با آنچه گفتید و قدمِ بعدی، با تاریخ و ساعت.
- هر تلاشِ تازه چیزِ تازهای بدهد. «زنگ زدم ببینم چه شد» ارزشی ندارد؛ نمونه، قیمتِ همان مدل یا پاسخِ سؤالی که پرسید ارزش دارد.
- راه را عوض کنید. اگر تلفن جواب نمیدهد، پیامک یا پیامرسان؛ اگر جلسه نمیشود، دیدارِ کوتاه.
- از پیش سقف بگذارید. بعد از چند تلاشِ بیجواب، پرونده را با دلیلِ روشن ببندید یا برای چند ماهِ بعد زمان بگذارید.
- «دیگر تماس نگیرید» را همان لحظه بپذیرید و ثبت کنید تا همکارِ دیگری ماهِ بعد دوباره زنگ نزند.
جدولِ زیر یک ریتمِ نمونه برای مخاطبی است که در تماسِ اول جوابِ قطعی نداده؛ فاصلهها پیشنهادِ تجربیاند و با چرخهی خریدِ صنعتِ خودتان تنظیمشان کنید:
| زمان | راه | چه چیزی تازه است |
|---|---|---|
| روزِ تماس | پیامک یا پیامرسان | خلاصهی گفتوگو و قدمِ بعدی |
| دو سه روز بعد | تلفن | پاسخِ سؤالی که در تماسِ اول پرسید |
| هفتهی بعد | ارسالِ نمونه یا قیمتِ یک مدلِ مشخص | چیزی ملموس برای نشان دادن به مدیرش |
| دو هفته بعد | تلفن | پیشنهادِ جلسهی کوتاه با تصمیمگیرنده |
| یک ماه بعد | پیامِ آخر | «اگر الان وقتش نیست، کِی دوباره سر بزنم؟» و ثبتِ همان تاریخ |
وقتی مخاطب جواب داد و پرونده گرم شد، دیگر با تماس سرد طرف نیستید؛ ادامهی کار، از فاصلهی پیگیری تا متنِ آن، در پیگیری مشتری آمده است، و رساندنش به تصمیمِ خرید در بستن فروش.
کجای کار گیر دارد؟ قیفِ کوچکِ تماس سرد
تعدادِ تماس بهتنهایی چیزی نمیگوید. چهار عدد را کنارِ هم بشمارید تا معلوم شود مشکل در فهرست است، در ۳۰ ثانیهی اول یا در پیگیری. مثالِ زیر ساختگی است و فقط روشِ خواندن را نشان میدهد؛ نسبتها را از سابقهی خودتان دربیاورید:
| مرحله | تعداد (فرضی) | اگر اینجا کم است، احتمالاً |
|---|---|---|
| شمارههای گرفتهشده | ۸۰ | — |
| مکالمه با یک آدم (۵۰ تا بیجواب) | ۳۰ | ساعتِ تماس یا کیفیتِ شمارهها |
| مکالمه با نقشِ درست | ۱۲ | فهرست یا گذشتن از منشی |
| توافق روی قدمِ بعدیِ تاریخدار | ۴ | ۳۰ ثانیهی اول یا بهانهی تماس |
در این مثال از هر سه مکالمه با نقشِ درست یکی به قدمِ بعدی رسیده (۴ از ۱۲). اینکه این عدد خوب است یا بد را فقط با هفتههای قبلِ خودتان میشود سنجید. شاخصهای بیشتر را در سنجش فروش تلفنی و KPI فروش آوردهایم، و اینکه کدام منبعِ نام بیشتر جلسه میسازد را در سنجش کانال جذب مشتری.
تماس سرد در ملل CRM
در ملل سی آر ام هر تماس یک «مکالمه» است و قدمِ بعدیاش یک «پیگیریِ بعدی». نامِ داخلِ «» همان چیزی است که در نرمافزار میبینید.
- واردکردنِ فهرست: در «پشتیبانگیری و بازگردانی اطلاعات» با «نوع اطلاعات» = «مخاطبین» فهرستِ اکسل وارد میشود. این صفحه فقط برای ادمینِ سطحِ ۱ است. هر ردیف باید «نام» یا «نام خانوادگی» و «کارشناس فروش» (همکارِ صاحبِ ردیف) داشته باشد، وگرنه وارد نمیشود؛ همان قاعدهی «هر نام یک صاحب» که بالاتر گفتیم. اگر سازمانِ ردیفی پیدا نشود خودکار ساخته میشود، و پیش از تأیید شمارِ سازمانها، سمتها و نحوههای آشناییِ تازه نشان داده میشود. هر مخاطبِ تازه در کادرِ «بالقوه» ی بالای فهرستِ مشتریان مینشیند. روشِ کامل در راهنمای ورود از اکسل آمده است.
- منبع و نقش: فرمِ شخص فیلدهای «سمت در سازمان» و «نحوه آشنایی» دارد. در «فیلتر پیشرفته» ی فهرستِ مشتریان چند سمت را با هم انتخاب میکنید، مثلاً همهی مسئولانِ خرید.
- ثبتِ نتیجه و قدمِ بعدی: در فرمِ مکالمه «موضوع مکالمه» و «شرح مکالمه» را پر کنید، در بخشِ پیگیری در «چه کسی؟» خودتان را انتخاب کنید و «نقشِ این شخص» را بزنید (هر دو اجباریاند)، «پیگیری بعدی — تاریخ» و «پیگیری بعدی — ساعت» را بگذارید، «مطلع کردن» را بزنید و آخر از همه «ذخیره اطلاعات». با اولین مکالمه، مشتری از «بالقوه» به «درحال پیگیری» میرود. گامبهگام در راهنمای ثبت مکالمه و پیگیری است.
- تماسهای روز روی کاغذ: در «اعلانات من» دکمهی «چاپ» فهرستِ پیگیریها را چکلیستِ تماس میکند و آخرِ روز با «ثبت یکجا» نتیجهها را وارد میکنید؛ برای «پاسخ نداد» تاریخِ تلاشِ بعدی لازم است.
| مورد | وضعیت | راهِ امروز |
|---|---|---|
| شمارهگیرِ خودکار | ساخته نشده | تماس را خودتان با گوشی یا تلفنِ ثابت میگیرید؛ روی گوشی شماره با یک لمس در «دفترچه تلفن» و «اعلانات من» گرفته میشود (در «اعلانات من» با کلیدِ «دیدنِ شماره تماس») |
| ضبطِ مکالمه | ساخته نشده | خلاصه را در «شرح مکالمه» بنویسید |
| اتصال به سانترال | ساخته نشده | فقط شمارهی داخلیِ هر همکار در «نگاشت پرسنل به داخلی تلفن» ثبت میشود |
برای تصویرِ کلیترِ برنامهی جذبِ مشتری، که تماس سرد یکی از کانالهایش است، برنامه بازاریابی B2B را بخوانید؛ فهرستِ کاملِ بخشهای نرمافزار هم در امکانات ملل CRM است.
پرسشهای متداول دربارهی تماس سرد
چطور از منشی بگذریم و به تصمیمگیرنده برسیم؟
با صداقت، نه ترفند. در یک جمله بگویید کیستید، با چه نقشی کار دارید و چرا. اگر نام را نمیدانید، بپرسید این موضوع در شرکت با چه کسی است. اگر وصل نکرد، ساعتِ در دسترس بودن و شمارهی داخلی را بپرسید و نام خود منشی را هم یادداشت کنید.
در ۳۰ ثانیهی اول تماس سرد چه بگوییم؟
چهار چیز و نه بیشتر: نام خودتان و شرکت، یک دلیل برای تماس که به وضع خود مخاطب ربط دارد، اجازه برای ادامه، و یک سؤال کوتاه. فهرست محصولات، سابقهی شرکت و قیمت در این ۳۰ ثانیه جایی ندارند.
بهانهی تماس چیست و از کجا پیدایش کنیم؟
بهانهی تماس رویدادی در دنیای مخاطب است که احتمال نیاز را بالا میبرد و جملهی دوم تماس را میسازد؛ مثل خط تولید یا شعبهی تازه، آگهی استخدام مرتبط، حضور در نمایشگاه، معرفی یک مشتری فعلی، یا مشکلی رایج در همان صنعت. سایت خود سازمان، خبرها و آگهیها جای خوبی برای پیدا کردنش هستند.
بعد از تماس سرد چند بار پیگیری کنیم؟
عدد ثابتی وجود ندارد. از پیش یک سقف بگذارید، مثلاً چهار یا پنج تلاش در چند هفته با راههای مختلف، و هر تلاش چیز تازهای بدهد. اگر مخاطب گفت دیگر تماس نگیرید، همان لحظه بپذیرید و ثبت کنید.
فهرست تماس سرد را چطور به ملل CRM وارد کنیم؟
ادمین سطح ۱ در «پشتیبانگیری و بازگردانی اطلاعات» با «نوع اطلاعات» = «مخاطبین» فایل اکسل را وارد میکند. هر ردیف باید نام یا نام خانوادگی و «کارشناس فروش» داشته باشد، وگرنه وارد نمیشود. مخاطبان تازه در کادر «بالقوه» ی فهرست مشتریان مینشینند.
منابع
تعریفها با منابعِ زیر تطبیق داده شدهاند. زمانبندیِ ۳۰ ثانیه، ریتمِ پیگیری و عددهای قیف پیشنهاد یا مثالِ ساختگیِ همین مقالهاند، نه یافتهی پژوهش.