چرا CRM لازم است؟ مسئله پیش از نرمافزار
مدیریتِ ارتباط با مشتری یک روشِ کار است: شرکت تعاملهایش با مشتری را ثبت، تحلیل و بهتر میکند، و نرمافزار فقط ابزارِ همین روش است. اگر تعریف و انواعِ آن را میخواهید، سی آر ام چیست و انواع CRM را بخوانید؛ اینجا فرض میکنیم تعریف را میدانید و میپرسید «به چه دردِ ما میخورد؟».
جوابِ کوتاه این است که CRM بهخودیخود فروش نمیآورد؛ اطلاعاتِ مشتری را از حافظهی آدمها بیرون میکشد و در شرکت نگه میدارد. هر مزیتی که در ادامه میآید از همین یک تغییر بیرون میآید. نویسندگانِ مقالهی مشهورِ هاروارد بیزینس ریویو دربارهی خطرهای CRM هم همین را میگویند: مدیریتِ ارتباط با مشتری یعنی راهبرد و فرایندِ مشتریمحور، و فناوری فقط از آن پشتیبانی میکند. پس یکی از خطرهایی که برمیشمارند، خریدنِ نرمافزار پیش از روشنکردنِ راهبرد است.
برای همین، پیش از شمردنِ مزایا بپرسید: کدام مشکل را میخواهید حل کنید؟ پیگیریهای فراموششده؟ بیخبریِ مدیر؟ مشتریهایی که با رفتنِ یک کارمند میروند؟ مطالباتی که دیر یادآوری میشوند؟ هرکدام را که انتخاب کنید، یکی از نقشهای زیر بیشترین سود را میبرد.
مزایای CRM برای مدیر
مدیر بیشتر از همه از دیدن سود میبرد. بدونِ CRM، وضعِ فروش را از گزارشِ شفاهیِ کارشناسها میفهمد و گزارشِ شفاهی همیشه کمی خوشبینانه است. با CRM، همان اطلاعات از ثبتهای روزمره درمیآید.
- کارِ عقبافتاده پیش از دیر شدن دیده میشود: مدیر لازم نیست منتظرِ شکایتِ مشتری بماند؛ پیگیریای که موعدش گذشته جلوی چشمش است.
- مشتریِ رهاشده پیدا میشود: مشتریای که ماهها با او حرفی زده نشده، بیصدا از دست نمیرود.
- تصمیم از روی داده: مدیر میبیند کدام راهِ پیگیری (تلفن، حضوری، پیامک) بیشتر به نتیجه میرسد و کدام همکار بیشتر پیگیری کرده.
- جابهجاییِ آدمها هزینهی کمتری دارد: وقتی کارشناسی میرود، مشتریهایش با همهی سابقه به نفرِ بعد سپرده میشوند، نه اینکه از صفر شروع شود.
- دسترسی کنترلشده: مدیر تعیین میکند چه کسی چه چیزی را ببیند؛ این از اطلاعاتِ مشتری در برابرِ کپیشدن و بردن هم محافظت میکند (بیشتر در امنیت اطلاعات مشتریان).
مثالِ ساختگی: تیمی با چهار کارشناس در پایانِ هفته ۱۲ پیگیریِ عقبافتاده دارد؛ ۵ تا مالِ کارشناس الف، ۴ تا مالِ ب، ۳ تا مالِ ج و هیچکدام مالِ د. بدونِ CRM، مدیر این عدد را نمیداند و فقط حس میکند «بعضیها کُندند». با CRM، همین فهرست موضوعِ جلسهی هفتگی میشود، نه حدس. چیدنِ این جلسه و باقیِ کارِ تیم را در مدیریت تیم فروش و جلسه فروش هفتگی آوردهایم.
مزایای CRM برای کارشناس فروش
اگر CRM فقط ابزارِ نظارت باشد، کارشناس آن را باری اضافه میبیند و ثبت نمیکند، و بیثبت هیچ مزیتی برای مدیر هم نمیماند. پس فایدهی کارشناس شرطِ همهی فایدههای دیگر است:
- فهرستِ کارهای امروز آماده است: صبح لازم نیست دفتر و پیامها را بگردد؛ میداند به چه کسی و چرا باید زنگ بزند.
- یادآوری سرِ موعد: قولِ «هفتهی بعد تماس میگیرم» فراموش نمیشود، چون همان لحظه با تاریخ ثبت شده است.
- سابقه پیش از تماس: پیش از برداشتنِ گوشی میبیند آخرین بار چه گفته شده، چه پیشنهادی داده شده و چه چیزی مانده.
- تقسیمِ کارِ روشن: وقتی کاری را به همکار میسپارد، معلوم است مسئولش کیست و تا کی؛ بحثِ «من گفته بودم» کم میشود.
- معرفیشدنِ کارِ خوب: کارشناسی که منظم پیگیری میکند، در گزارش دیده میشود، نه فقط کسی که بلندتر از خودش تعریف میکند.
اینکه هر پیگیری چه چیزی باید داشته باشد و چه موقع انجام شود، در راهنمای پیگیری مشتری آمده است، و اینکه کارِ یک کارشناس را چطور منصفانه بسنجید در ارزیابی عملکرد کارشناس فروش.
مزایای CRM برای واحد مالی
واحدِ مالی معمولاً آخرین جایی است که به CRM فکر میکند، ولی بخشی از دردسرهایش از جدا بودنِ فروش و مالی میآید: کارشناس قولی داده که مالی از آن خبر ندارد، یا مالی چکی را پیگیری میکند که کارشناس میتوانست با یک تماس حلش کند.
- یک منبع برای مشتری: نام، سازمان، اطلاعاتِ حقوقی و شمارهها یک بار ثبت میشوند، نه یک بار در فروش و یک بار در مالی.
- یادآوریِ مطالبات پیش از سررسید: قسط و چک وقتی یادآوری شوند که هنوز نگذشتهاند، تماسِ وصول یک یادآوریِ دوستانه است، نه یک دعوا (بیشتر در پیگیری چک و اقساط).
- مسئولِ روشن برای هر طلب: معلوم است پیگیریِ هر سررسید با کیست، پس طلب بینِ فروش و مالی پاسکاری نمیشود.
- سند از دلِ فروش: پیشفاکتور و فاکتور از همان پروندهای صادر میشوند که مکالمهها در آن است، و تأییدِ مدیر پیش از قطعیشدن جلوی خطا را میگیرد.
اگر هنوز نمیدانید این کارها باید در CRM باشد یا در نرمافزارِ حسابداری، مرزِ این دو را در تفاوت CRM، ERP و نرمافزار حسابداری ببینید.
خلاصه: هر نقش چه میگیرد
| نقش | مشکلِ رایج بدون CRM | آنچه بهتر میشود |
|---|---|---|
| مدیر | وضعِ فروش را از گزارشِ شفاهی میفهمد | کارِ عقبافتاده، مشتریِ رهاشده و کارِ هر همکار دیده میشود |
| کارشناس فروش | پیگیری در دفتر و گوشیِ خودش است | کارهای امروز، یادآوری سرِ موعد و سابقه پیش از تماس |
| واحد مالی | طلب بینِ فروش و مالی گم میشود | یک پرونده برای مشتری، یادآوریِ پیش از سررسید و مسئولِ روشن |
| کلِ شرکت | با رفتنِ یک نفر، مشتریهایش هم میروند | سابقه در شرکت میماند و نفرِ بعد از همانجا ادامه میدهد |
نشانههایی که میگویند وقتش رسیده
CRM برای هر شرکتی لازم نیست. اگر بیشترِ این جملهها دربارهی شرکتِ شما درست است، احتمالاً وقتش رسیده:
- مدیر برای دانستنِ وضعِ یک مشتری باید از کسی بپرسد.
- بیش از یک نفر با مشتریها در تماس است و گاهی دو نفر به یک مشتری زنگ میزنند، یا هیچکس نمیزند.
- پیگیریها در دفتر، اکسل و گوشیِ افراد پخش است.
- رفتنِ یک کارشناس یعنی گمشدنِ بخشی از سابقهی مشتریها.
- فروش چند مرحله دارد (استعلام، پیشنهاد، پیشفاکتور، پیگیریِ وصول) و معلوم نیست هر مشتری در کدام مرحله است.
- کسی نمیتواند با اطمینان بگوید این ماه چند مشتری پیگیری نشدهاند.
برعکس، اگر یک نفر همهی فروش را انجام میدهد، مشتریها کماند و فروش یکمرحلهای است، شاید یک فایلِ منظم فعلاً کافی باشد. برای تیمهای کوچک، CRM برای کسبوکار کوچک را ببینید.
شرطِ رسیدن به این مزایا
- اول مسئله، بعد نرمافزار: یکی دو مشکلِ اصلی را انتخاب کنید و با همان شروع کنید، نه با همهی قابلیتها.
- ثبت باید سریع باشد: هر قدمِ اضافه در فرمِ ثبت، یعنی ثبتنشدنِ چند مکالمه در روز.
- مدیر خودش از آن استفاده کند: اگر جلسهی هفتگی از روی CRM برگزار شود، تیم هم ثبت را جدی میگیرد.
- اطلاعاتِ اولیه تمیز باشد: انتقالِ فهرستِ پر از تکراری، از روزِ اول اعتماد را از بین میبرد (پاکسازی اطلاعات مشتریان).
- اندازه بگیرید: پیش از شروع چند سنجهی ساده (پیگیریهای عقبافتاده، مشتریهای بیتماس) را بشمارید تا بعداً بدانید چه چیزی واقعاً بهتر شده.
مرحلههای راهاندازی را در پیادهسازی CRM در شرکت و سؤالهای پیش از خرید را در چکلیست انتخاب CRM آوردهایم.
این مزایا در ملل CRM
آنچه در زیر میآید وضعِ امروزِ ملل CRM است و نامِ داخلِ «» همان چیزی است که در نرمافزار میبینید.
- برای کارشناس: در پایینِ فرمِ ثبتِ مکالمه، بخشِ «پیگیری بعدی» تعیین میکند بعد از این مکالمه چه بشود و چه کسی «مسئولِ انجام» است؛ اگر مهلتِ کار ساعت داشته باشد و مسئولش چند ساعت بعد از آن هنوز انجامش نداده باشد، کار به محولکننده برمیگردد. «داشبورد کاری من» برای همه هست و هر همکار کارهای خودش را در آن میبیند (راهنمای داشبورد کاری من).
- برای مدیر: زنگولهی «کارهای عقبافتادهی همکاران» و صفحهی «هشدارهای عدم پیگیری مشتری» فقط برای ادمینِ شرکتاند؛ تعدادِ ماههای بیمکالمهای که هشدار میسازد در «تنظیمات» تعیین میشود. در «گزارشهای مدیریتی»، «گزارش عملکرد روزانهی همکاران» و «مقایسهی نحوهی پیگیری» هست؛ این بخش را کارمندِ عادی نمیبیند مگر ادمین اجازه داده باشد.
- وقتی کسی میرود: با «پخش استانی مشتریان» (فقط ادمینِ شرکت) همهی مشتریانِ یک همکار یا یک استان یکجا به همکارِ دیگر سپرده میشوند.
- دسترسی: کارشناسِ عادی فقط مشتریانِ خودش (یا مشتریانی که کارشناسِ اضافیِ آنهاست) را میبیند، مگر اجازهی دیدنِ همه را داشته باشد؛ و ستونِ موبایل در فهرستِ مشتریان فقط برای کسی که «دیدنِ شماره تماس» دارد دیده میشود (راهنمای دسترسی همکاران).
فهرستِ کاملِ بخشها و آنچه هنوز نداریم در امکانات ملل CRM آمده است.
پرسشهای متداول دربارهی مزایای CRM
مهمترین مزیت CRM برای یک شرکت کوچک چیست؟
اینکه پیگیریها به حافظهی آدمها بند نباشد. در تیمِ کوچک هر مشتریِ فراموششده سهمِ بزرگی از فروش است و همین که هر کار تاریخ و مسئول داشته باشد و سرِ موعد یادآوری شود، بیشترین فرق را میسازد.
CRM فروش را چند درصد زیاد میکند؟
عددِ ثابتی وجود ندارد و ما هم عددی وعده نمیدهیم. نتیجه به بازار، فرایندِ فروش و میزانِ ثبتِ تیم بستگی دارد. منصفانهتر این است که پیش از شروع چند سنجه مثلِ تعدادِ پیگیریهای عقبافتاده را اندازه بگیرید و چند ماه بعد دوباره بسنجید.
از کجا بفهمیم شرکت ما واقعاً به CRM نیاز دارد؟
اگر مدیر برای دانستنِ وضعِ یک مشتری باید از کسی بپرسد، اگر با رفتنِ یک کارشناس سابقهی مشتریهایش هم میرود، یا اگر پیگیریها در دفتر و گوشیِ افراد پخش است، وقتش رسیده است.
آیا CRM کارِ کارشناس فروش را زیادتر میکند؟
اگر ثبت کند و فایدهای به خودِ او برنگردد، بله. CRM وقتی جواب میدهد که کارشناس هم چیزی بگیرد: فهرستِ کارهای امروز، یادآوری سرِ موعد و سابقهای که پیش از تماس جلوی چشمش است. سرعت و سادگیِ ثبت از هر قابلیتی مهمتر است.
در ملل CRM مدیر از کجا میفهمد مشتریای پیگیری نشده؟
از زنگولهی «کارهای عقبافتادهی همکاران» و صفحهی «هشدارهای عدم پیگیری مشتری»؛ هر دو فقط برای ادمینِ شرکتاند. تعدادِ ماههای بیمکالمهای که هشدار میسازد در «تنظیمات» تعیین میشود.
منابع
تعریفِ مدیریتِ ارتباط با مشتری و تقدمِ راهبرد بر فناوری از منابعِ زیر است. مقالهی هاروارد بیزینس ریویو فقط از صفحهی معرفیِ آن و چکیدهاش خوانده شد. هیچ آمارِ درصدی در این صفحه نیاوردهایم.