پشتیبانگیری اطلاعات چه مسئلهای را حل میکند؟
پشتیبانگیری یعنی داشتنِ یک نسخهی جدا از اطلاعات، بهطوری که اگر نسخهی اصلی خراب شد یا اشتباهی تغییر کرد، بتوانید به وضعِ قبل برگردید. در کارِ فروش، خطر معمولاً از جایی که انتظار میرود نمیآید. خرابیِ سختافزار و حملهی بیرونی وجود دارد، ولی بیشترِ دردسرها از دستِ خودمان است:
- یک فایلِ اکسلِ ناقص وارد میشود و صدها شمارهی تلفن را با مقدارِ غلط بازنویسی میکند؛
- کسی با نیتِ پاکسازی، گروهی از مشتریان یا کالاها را حذف میکند؛
- یک کارشناس هنگامِ رفتن، سابقهی پیگیریهایش را دستکاری میکند؛
- شرکت تصمیم میگیرد نرمافزار عوض کند و تازه میفهمد اطلاعاتش را به شکلِ قابلِ استفاده در دست ندارد.
پس پشتیبانگیری فقط بیمه در برابرِ حادثه نیست؛ یعنی مالکیتِ اطلاعات. شرکتی که از دادههایش نسخهای قابلِ خواندن در اختیار دارد، به هیچ سامانهای وابسته نمیماند. اینکه چه کسی اجازهی گرفتنِ این نسخه را دارد، خودش بحثِ امنیتی جدایی است که در امنیت اطلاعات مشتریان به آن پرداختهایم.
از چه چیزی نسخه بگیریم؟ داده، فایل، تنظیمات
اطلاعاتِ یک CRM سه لایه دارد و پشتیبانی که فقط یکی از آنها را داشته باشد، در روزِ بازگردانی ناقص درمیآید:
- دادهی ساختاریافته: مشتریان، سازمانها، مخاطبان، پیگیریها، فاکتورها، سررسیدها، وظایف و معاملات؛ همان چیزهایی که در جدول و اکسل جا میشوند.
- فایلها: پیوستِ مکالمه، عکسِ کالا، صدای ضبطشده، اسکنِ قرارداد و رسید. اینها در هیچ فایلِ اکسلی نمینشینند و معمولاً اولین چیزیاند که فراموش میشوند.
- تنظیمات و ارتباطها: اینکه هر مشتری مالِ کدام کارشناس است، کدام پیگیری به کدام شخص وصل است و کدام کالا در کدام فاکتور آمده. اگر نسخهی پشتیبان این پیوندها را نگه ندارد، بازگردانی یعنی چند فهرستِ جدا که باید دوباره به هم دوخته شوند.
یک نکتهی ظریف: خروجیِ اکسل و نسخهی پشتیبان یکی نیستند. خروجی اکسل کامل برای خواندن، تحلیل و بردن به جای دیگر عالی است، ولی ممکن است همهی فیلدها یا فایلها را نداشته باشد. پیش از اینکه به یک خروجی تکیه کنید، بدانید دقیقاً چه چیزی در آن هست و چه چیزی نیست. برای اینکه یک فایلِ اکسلِ مشتری اصلاً چه ستونهایی باید داشته باشد، نمونه فایل اکسل مشتریان را ببینید.
چند وقت یک بار، چند نسخه، کجا
برنامهی پشتیبانگیری با یک پرسش شروع میشود: حاضرید حداکثر چند روز کار را از دست بدهید؟ اگر جواب «یک هفته» است، نسخهی هفتگی کافی است؛ اگر از دست دادنِ حتی دو روز پیگیریِ تیمِ فروش برایتان گران است، فاصله را کوتاهتر کنید. جوابِ این پرسش با هر شرکتی فرق دارد و عددِ درستِ عمومی ندارد.
پرسشِ دوم این است که چند نسخه نگه دارید. فقط یک نسخه کافی نیست، چون اشتباه گاهی دیر دیده میشود. اگر یک ورودِ غلط امروز انجام شود و ده روز بعد کشف شود، نسخهی دیروز هم خراب است؛ باید نسخهای از پیش از آن اشتباه داشته باشید. یک نمونهی ساختگی: شرکتی که هر هفته نسخه میگیرد و چهار نسخهی آخر را نگه میدارد، همیشه دستِکم سه هفته و گاهی تا چهار هفته میتواند عقب برگردد؛ اگر دو نسخه نگه دارد، فقط یک تا دو هفته.
پرسشِ سوم کجا است. یک قاعدهی سرانگشتیِ رایج میگوید دستِکم یک نسخه باید بیرون از همان جایی باشد که اطلاعاتِ اصلی هست. نسخهای که فقط داخلِ خودِ نرمافزار یا روی همان رایانه است، در برابرِ بسیاری از حادثهها با اصل از بین میرود. پس نسخهی پشتیبان را دانلود کنید و روی یک دیسکِ جدا یا فضای ذخیرهای که فقط افرادِ مشخص به آن دسترسی دارند بگذارید. و یادتان باشد این فایل همهی اطلاعاتِ شرکت است: هر کسی آن را داشته باشد، فهرستِ مشتریانِ شما را دارد.
علاوه بر نسخههای دورهای، پیش از هر کارِ پرخطر یک نسخهی دستی بگیرید: ورودِ گروهی از اکسل، پاکسازیِ تکراریها، جابهجاییِ گروهیِ مشتریان بینِ کارشناسان، یا انتقال به CRM جدید.
بازگردانی اطلاعات: نسخهای که آزمایش نشده، نسخه نیست
بسیاری از شرکتها سالها پشتیبان میگیرند و هیچوقت امتحان نمیکنند که آیا واقعاً میشود از آن برگشت. روزِ حادثه تازه معلوم میشود فایل ناقص است، رمزش گم شده، یا هیچکس نمیداند چطور باید برش گرداند. پیش از آنکه به نسخهای تکیه کنید، سه چیز را بدانید:
- بازگردانی چه میکند؟ همه چیز را پاک میکند و نسخه را جایش مینشاند، یا فقط اضافه و بهروزرسانی میکند؟ این دو رفتار نتیجهی کاملاً متفاوتی دارند. اولی کارِ بعد از تاریخِ نسخه را از بین میبرد؛ دومی ممکن است رکوردِ تکراری بسازد.
- رکوردها با چه چیزی تطبیق داده میشوند؟ با کدِ یکتا یا با نام؟ تطبیق با نام سریع است ولی دو مشتریِ همنام را یکی میکند؛ تطبیق با کد مطمئن است، به شرطِ اینکه کد در فایل باشد.
- اگر وسطِ کار خطا رخ داد چه میشود؟ نیمی از اطلاعات وارد و نیمی جا میماند، یا کلِ کار برمیگردد؟
راهِ آزمایش ساده است: سالی یکی دو بار یک نسخه را باز کنید، چند رکوردِ تصادفی را با نرمافزار مقایسه کنید و ببینید فایلهای پیوست هم سالماند. اگر نرمافزارتان امکانِ آزمودنِ ورود بیثبت را دارد، از همان استفاده کنید.
اشتباههای رایج در بک آپ اطلاعات مشتریان
- نسخه گرفتن و دانلود نکردن. نسخهای که فقط روی سرورِ همان سامانه است، با محدودیتِ نگهداری یا مشکلِ همان سامانه از دسترس بیرون میرود.
- یکی گرفتنِ خروجیِ اکسل با پشتیبانِ کامل. فایلِ اکسل پیوستها را ندارد و ممکن است بعضی فیلدها را هم نداشته باشد.
- واردکردنِ دوبارهی همان خروجی برای «درست کردن» اطلاعات. اگر رکوردها کدِ یکتا نداشته باشند، نتیجه دو برابر شدنِ فهرست است، نه بازگشت به وضعِ قبل. برای جمعکردنِ چنین آشفتگیای، راهنمای ادغام تکراریها را ببینید.
- سپردنِ پشتیبانگیری به یک نفر بیجانشین. اگر نسخهگیریِ خودکار به نامِ کسی است که از شرکت میرود، باید معلوم باشد با رفتنِ او چه میشود.
- بیاحتیاطی با خودِ فایلِ پشتیبان. فایلی که همهی مشتریان را دارد، اگر در ایمیلِ شخصی یا فلشِ بیصاحب بماند، خودش بزرگترین خطرِ نشت است.
- آزمایش نکردنِ بازگردانی. تا یک بار برنگرداندهاید، نمیدانید نسخهتان کار میکند.
چکلیستِ انتخاب: یک CRM در پشتیبانگیری چه باید داشته باشد
وقتی نرمافزاری را میسنجید، این پرسشها را بپرسید و جوابِ صریح بخواهید، نه «بله، داریم»:
- آیا میتوانم همهی اطلاعات را یکجا و بیواسطهی پشتیبانی، در قالبی باز مثل اکسل یا CSV دانلود کنم؟
- فایلهای پیوست هم در نسخه هست یا فقط داده؟
- نسخهگیریِ خودکار دارد؟ چند نسخه و تا چند روز نگه میدارد؟
- چه کسی اجازهی گرفتنِ نسخه را دارد و آیا این اجازه از بقیهی اجازههای مدیر جداست؟
- بازگردانی دقیقاً چطور است: یککلیکی، از طریقِ ورودِ اکسل، یا فقط با درخواست از پشتیبانی؟
- در بازگردانی، تطبیق با کد است یا با نام، و آیا چیزی پاک میشود؟
- چه فیلدها یا بخشهایی در خروجی نیستند؟
هر نرمافزاری که به پرسشِ آخر جوابِ روشن ندهد، احتمالاً خودش هم دقیق نمیداند. باقیِ معیارهای انتخاب را در چکلیست انتخاب CRM آوردهایم.
پشتیبانگیری و بازگردانی در ملل CRM
همهی این کارها در یک صفحه است: منوی «پشتیبانگیری و بازگردانی اطلاعات» در بخشِ گزارشهای مدیریتی. این صفحه فقط برای ادمینِ سطحِ ۱ ی شرکت است؛ ادمینی که سطحش «سطح ۲ (بدون پشتیبانگیری و خروجی)» است، نه این لینک را دارد و نه میتواند صفحه یا آدرسهای دانلودش را باز کند. چیدنِ سطحها و اجازهها در راهنمای دسترسی همکاران آمده است.
- «خروجی کامل (همه با هم)»: یک فایلِ zip روی سرور میسازد که یکی دو دقیقه طول میکشد و بعد دکمهی «دانلودِ فایلِ پشتیبان» میآید. داخلش ۱۲ فایلِ اکسل است: سازمانها، مخاطبین، کالا و خدمات، فاکتورها، سررسیدهای وصول، پیگیریها و مکالمات، معاملات، وظایف، اسناد حسابداری، کدینگ حسابداری، دفترچه تلفن و موجودی انبار، بهاضافهی «راهنما.txt». پیوستها (عکس، صدا) در آن نیستند. شش فایل از این دوازده فایل، یعنی فاکتورها، سررسیدهای وصول، کالا و خدمات، موجودی انبار، اسناد حسابداری و کدینگ حسابداری، از صفحههایی میآیند که در منوی نرمافزار زیرِ «بخش حسابداری» هستند. این بخش در حالِ تکمیل است و در نرمافزار با نشانِ «بهزودی» دیده میشود.
- «پشتیبان کامل با فایلها»: دکمهی آبیِ زیرِ «خروجی کامل». بستهای میسازد با پوشهی «اکسل» (همان ۱۲ فایل)، پوشهی «جدولها» (همهی اطلاعاتِ ثبتشدهی شرکت، هر جدول یک فایلِ CSV) و پوشههای «فایلها» و «صداها»: پیوستِ مکالمه و فاکتور و تیکت، گالری، گواهیِ مرخصی و رسیدِ مأموریت، لوگو، مهر و امضا، صدای یادآور، عکسِ همکاران و صداهای ضبطشده. رمزِ عبورِ همکاران و کلیدهای امنیتی، و فیلمهای آموزشی و اطلاعیههای ملل CRM در آن نیست. ساختنش بسته به حجمِ فایلها ممکن است چند دقیقه طول بکشد و میتوانید صفحه را ببندید؛ وقتی تمام شد، دکمهی «دانلودِ پشتیبانِ کامل» میآید. هر شرکت در ۲۴ ساعت حداکثر دو بار میتواند این بسته را بسازد. فایلهای CSV را در اکسل با Data ← From Text/CSV باز کنید. ساختن، دانلود و تنظیمِ پشتیبانِ خودکار را قدمبهقدم در راهنمای گامبهگامِ پشتیبانِ کامل ببینید.
- یک هشدارِ مهم دربارهی بستهی کامل: یادداشتهای شخصیِ همهی همکاران هم در آن هست؛ همان یادداشتهایی که در خودِ برنامه هیچکس جز صاحبشان نمیبیند. پس این فایل را جای امن نگه دارید.
- جدولِ «نسخههای پشتیبان»: تاریخ، نوع («دستی» یا «خودکار»؛ بستهی کامل با برچسبِ «کامل با فایلها»)، سازنده، حجم و دکمهی «دانلود». نسخههای دستی و خودکار هرکدام جدا، حداکثر به تعدادِ «نسخههای نگهداشته» و تا ۳۰ روز روی سرور میمانند؛ بعد از آن فایل پاک میشود ولی ردیفش با برچسبِ «منقضی» میماند تا معلوم باشد چه کسی کی خروجی گرفته. از بستهی کامل فقط آخرین نسخه و فقط ۷ روز میماند؛ پس بعد از ساخت دانلودش کنید.
- «پشتیبان خودکار»: کشوی «دوره» با «خاموش»، «هفتگی» و «ماهانه»، و «تعداد نسخههای نگهداشته» از ۱ تا ۵، با دکمهی «ذخیره اطلاعات». اجرا ساعتِ ۳ بامداد است و پایینِ همان کارت، جلوی «آخرین اجرا:»، زمان و نتیجهی اجرا نوشته میشود. کوتاهترین دورهی خودکار «هفتگی» است؛ اگر فاصلهی کوتاهتری لازم دارید، «خروجی کامل (همه با هم)» را دستی بزنید. نسخهی خودکار به نامِ کسی ساخته میشود که تنظیم را ذخیره کرده؛ اگر او دیگر ادمینِ سطحِ ۱ نباشد، اجرا متوقف میشود تا ادمینِ دیگری دوباره ذخیره کند. بهخاطرِ سقفِ ۳۰ روز، در حالتِ «ماهانه» عملاً بیش از یکی دو نسخه روی سرور نمیماند؛ نسخههای قدیمیتر را خودتان دانلود و نگه دارید.
- بازگردانی اطلاعات: همان صفحه بخشِ ورود از اکسل دارد. کشوی «نوع اطلاعات» شش نوعِ قابلِ ورود دارد (سازمانها، مخاطبین، کالا و خدمات، فاکتورها، پیگیریها و مکالمات، معاملات)، دو نوعِ فقطخروجی («وظایف و پروژهها» و «اسناد حسابداری») و «کدینگ حسابداری» که ورودش فقط حسابهای تازه را میسازد و حسابِ موجود را عوض نمیکند. ورودِ آن شش نوع چیزی را پاک نمیکند: رکوردِ تازه اضافه و رکوردِ موجود بهروزرسانی میشود. تطبیق فقط با ستونِ کدِ سیستمِ قبلی است («کد در سیستم قبلی»، و در فاکتور و معامله «کد فاکتور/معامله در سیستم قبلی»)، نه با نام. هر رکوردی که داخلِ خودِ برنامه ثبت شده، کدِ سیستمِ قبلی ندارد. سازمانها و مخاطبان با کدِ خالی خروجی میگیرند و فاکتورها، پیگیریها و معاملات با کدی ساختگی (INV-، CMT-، id-) که در نرمافزار ثبت نیست. پس ورودِ دوبارهی همین فایلها روی همین حساب، این رکوردها را تکراری میسازد. این خروجیها بیشتر برای نگهداری، تحلیل و بردن به جای تازهاند تا برگرداندن روی همین حساب. ترتیبِ درست این است: سازمانها، مخاطبین، کالا و خدمات، فاکتورها، پیگیریها. فاکتورها و کالا و خدمات از صفحههای «بخش حسابداری» میآیند که در حالِ تکمیل است و با نشانِ «بهزودی» دیده میشود. هر ورود یا کامل ثبت میشود یا اگر خطایی رخ دهد هیچ سطری ثبت نمیماند. گامبهگامِ این کار در راهنمای ورود از اکسل آمده است.
- فضای ذخیرهسازی: بستهی «پشتیبان کامل با فایلها» تا وقتی روی سرور است از فضای ذخیرهسازیِ شرکت جا میگیرد. اگر فضای خالی از حجمِ بسته کمتر باشد، بسته ساخته نمیشود. بعد از دانلود، در جدولِ «نسخههای پشتیبان» با «حذف از سرور» و بعد «بله، حذف شود» فضا را آزاد کنید. مصرف و مانده را ادمینِ شرکت در صفحهی «فضای ذخیرهسازی» میبیند («مصرف:»، «مانده:» و «رایگان:»)؛ هر شرکت ۲۰ مگابایت رایگان دارد و فضای بیشتر از کارتِ «درخواستِ خرید یا تمدیدِ فضا» درخواست میشود.
آنچه در ملل CRM ساخته نشده
اینها را پیش از برنامهریزیِ پشتیبانگیری بدانید تا روزِ مبادا غافلگیر نشوید:
| مورد | وضعیت | راهِ امروز |
|---|---|---|
| بازیابیِ یککلیکی از یک نسخه | ساخته نشده | ورودِ اکسل، با این قید که رکوردهای ثبتشده در خودِ برنامه تکراری میشوند |
| بازگرداندنِ خودکارِ «پشتیبان کامل با فایلها» | ساخته نشده | بسته برای نگهداری و خواندن است؛ دادهها از اکسلهای داخلِ آن وارد میشوند |
| پشتیبانِ خودکار همراهِ فایلها | ساخته نشده | خودکار فقط همان ۱۲ فایلِ اکسل است؛ بستهی کامل را دستی بسازید |
| بردنِ کشور، نوع شرکت و دستهبندیِ سازمان با خروجی و ورود | ساخته نشده | این فیلدها در قالبِ اکسل نیستند و پس از بازگردانی دستی تکمیل میشوند |
| ورودِ وظایف و اسنادِ حسابداری از اکسل | ساخته نشده | این دو فقط خروجی دارند |
| دیدن یا برگرداندنِ فایلهای حذفشدهی گالری شرکت | ساخته نشده | فایل روی سرور در «حذف شده ها» میماند و برگرداندنش را از پشتیبانی بخواهید |
| صفحهی فضای ذخیرهسازی در اپِ ویندوز و اندروید | ساخته نشده | فضا فقط از سایت دیده و خریده میشود |
اگر تازه از اکسل یا نرمافزارِ دیگری میآیید، پیش از ورودِ اطلاعات راهنمای پیادهسازی CRM را بخوانید، و فهرستِ کاملِ بخشها را در امکانات ملل CRM ببینید.
پرسشهای متداول دربارهی پشتیبانگیری اطلاعات
پشتیبان گیری اطلاعات مشتریان را هر چند وقت یک بار انجام دهیم؟
به اندازهی کاری که حاضرید از دست بدهید. اگر از دست دادنِ یک هفته کار قابلِ تحمل است، نسخهی هفتگی کافی است؛ اگر نه، فاصله را کوتاهتر کنید. پیش از هر کارِ پرخطر مثل ورودِ گروهیِ اکسل یا پاکسازی هم یک نسخهی دستی بگیرید.
آیا خروجی اکسل کامل همان بک آپ اطلاعات مشتریان است؟
بخشی از آن است. در ملل CRM «خروجی کامل (همه با هم)» دوازده فایلِ اکسل میدهد ولی پیوستها مثلِ عکس و صدا در آن نیستند. برای داشتنِ فایلها هم باید «پشتیبان کامل با فایلها» را بسازید و دانلود کنید.
در ملل CRM بازگردانی اطلاعات با یک کلیک انجام میشود؟
نه. بازیابیِ یککلیکی و بازگرداندنِ خودکارِ «پشتیبان کامل با فایلها» ساخته نشده است. بازگردانی با ورودِ فایلهای اکسل در همان صفحهی «پشتیبانگیری و بازگردانی اطلاعات» انجام میشود که چیزی را پاک نمیکند و فقط اضافه یا بهروزرسانی میکند. ورودِ دوباره روی همین حساب، رکوردهایی را که در خودِ برنامه ثبت شدهاند تکراری میکند.
چه کسی در ملل CRM میتواند پشتیبان بگیرد؟
فقط ادمینِ سطحِ ۱ ی شرکت. ادمینِ «سطح ۲ (بدون پشتیبانگیری و خروجی)» و همکارانِ عادی نه این صفحه را میبینند و نه میتوانند فایلهای پشتیبان را دانلود کنند.
فایل پشتیبان را کجا نگه داریم؟
دستِکم یک نسخه بیرون از نرمافزار و بیرون از رایانهی روزمرهتان، جایی که فقط افرادِ مشخص به آن دسترسی دارند. بستهی کامل همهی اطلاعاتِ شرکت و حتی یادداشتهای شخصیِ همکاران را دارد، پس مثلِ یک سندِ محرمانه نگهش دارید.