Zoho CRM (زوهو) در ایران: نسخه‌ی رایگان، فارسی، تحریم و جایگزین

Zoho CRM چیست و برای چه کسی ساخته شده؟

Zoho CRM (زوهو CRM) نرم‌افزارِ ابریِ مدیریتِ ارتباط با مشتری از شرکتِ Zoho است. صفحه‌ی رسمیِ محصول آن را «The easiest AI CRM for growth» می‌نامد — یعنی به ادعای خودش ساده‌ترین CRM هوش‌مصنوعی‌دار برای رشد — و دستیارِ هوش مصنوعیِ Zia، خودکارسازیِ گردش کار، تحلیل و پیش‌بینیِ فروش را جزوِ آن معرفی می‌کند. همان صفحه می‌گوید زوهو برای کسب‌وکارهایی از هر نوع و در همه‌ی صنعت‌ها ساخته شده و بیش از ۳۰۰ هزار کسب‌وکار در جهان به آن اعتماد کرده‌اند. این عدد ادعای خودِ زوهوست و ما راهی برای سنجیدنش نداشتیم.

زوهو روی همان صفحه برای کسب‌وکارهای کوچک، فریلنسرها و کارآفرینان محصولِ جدا و سبک‌تری به نامِ Bigin by Zoho CRM را پیشنهاد می‌کند، و در صفحه‌ی قیمت بسته‌ی Zoho CRM Plus هم آمده است. این صفحه درباره‌ی خودِ Zoho CRM است.

نسخه‌ها و قوت‌های Zoho CRM

صفحه‌ی مقایسه‌ی نسخه‌ها این ویرایش‌ها را فهرست می‌کند: Free، Starter، Standard، Professional، Enterprise و Ultimate. در صفحه‌ی قیمتی که ما دیدیم Starter نبود؛ پس احتمالاً فهرستِ نسخه‌ها بسته به منطقه فرق می‌کند. صفحه‌ی قیمت می‌گوید Zoho CRM سرویسی «pay-as-you-go» با پرداختِ ماهانه یا سالانه است و اضافه می‌کند مالیات‌های محلی مثلِ VAT جدا از قیمت گرفته می‌شود. عددِ قیمت را از همان صفحه‌ی رسمی ببینید؛ ما عددی نمی‌آوریم، چون مالِ زوهوست و عوض می‌شود.

منصفانه بگوییم، قوت‌های زوهو واقعی‌اند:

• درِ ورودِ ارزان: نسخه‌ی رایگانِ همیشگی برای ۳ کاربر (بخشِ بعد).
• هوش مصنوعی و پیش‌بینی: دستیارِ Zia کنارِ تحلیل و پیش‌بینیِ فروش.
• خودکارسازی: قاعده‌های گردش کار، حتی در نسخه‌ی رایگان و با سقف؛ اینکه کدام کارهای فروش ارزشِ خودکارشدن دارند را در اتوماسیون فروش چیست؟ باز کرده‌ایم.
• سرنخ از سایت و موبایل: فرم‌های web-to-lead و web-to-contact، و اپِ موبایل با اسکنرِ کارتِ ویزیت.
• سفارشی‌سازی: نماها و فیلترهای پیشرفته، سفارشی‌کردنِ صفحه‌ها، و نقش‌ها و پروفایل‌های دسترسی.

به برداشتِ ما، این ترکیب برای تیمی جذاب است که می‌خواهد ارزان شروع کند و کم‌کم کارهای تکراری را خودکار کند. ولی همه‌ی این قوت‌ها به یک پیش‌شرط بند است: اینکه بتوانید حساب بسازید و هزینه‌اش را بدهید — و برای شرکتِ ایرانی دقیقاً همین‌جا مسئله پیش می‌آید.

نسخه‌ی رایگانِ زوهو چه دارد و سقفش کجاست؟

صفحه‌ی «Free CRM» زوهو می‌گوید نسخه‌ی رایگان تا ۳ کاربر را پشتیبانی می‌کند، دوره‌ی آزمایشی و ارتقای اجباری ندارد، و برای ثبت‌نام کارتِ اعتباری لازم نیست. جدا از آن، صفحه‌ی ثبت‌نام از یک دوره‌ی آزمایشیِ ۱۵ روزه می‌گوید.

طبقِ صفحه‌ی مقایسه، نسخه‌ی رایگان سرنخ، مخاطب، حساب (شرکت)، معامله، وظیفه، رویداد و گزارشِ تماس؛ نماها و فیلترهای پیشرفته؛ قاعده‌های گردش کار و گزارش‌های استاندارد؛ ۱۰ قالبِ ایمیل و فرمِ وب؛ نقش‌ها و پروفایل‌ها؛ و اپِ موبایل و پشتیبانیِ پایه را دارد. سقف‌هایش: ۵٬۰۰۰ رکورد در همه‌ی ماژول‌ها روی هم، ۱ گیگابایت فضای فایل برای کلِ سازمان، خودکارسازیِ گردش کار برای حداکثر ۵ کار، و ورودِ اطلاعات در دسته‌های ۱٬۰۰۰ رکوردی.

به برداشتِ ما، برای تیمِ دو سه نفره‌ای که می‌خواهد ببیند CRM اصلاً به کارش می‌آید یا نه، این نسخه سخاوتمندانه است؛ ولی برای شرکتی که چند سال فهرستِ مشتری و سابقه‌ی تماس دارد، ۵٬۰۰۰ رکوردِ مشترکِ همه‌ی ماژول‌ها زود پر می‌شود. گزینه‌های رایگانِ دیگر را در نرم افزار CRM رایگان: آزمایشی، متن‌باز یا اکسل؟ کنارِ هم گذاشته‌ایم. و مهم‌تر از هر سقفی: پیش از ثبت‌نام، بخشِ ثبت‌نام، پرداخت و محدودیتِ کشورها را بخوانید.

فارسی، تقویمِ شمسی و راست‌به‌چپ

صفحه‌ی رسمیِ «زبان‌های پشتیبانی‌شده در Zoho CRM» زبان‌ها را دو دسته کرده است. ۲۸ زبان پشتیبانیِ کامل دارند — از جمله عربی (مصر)، عبری، ترکی، روسی و هندی — و فارسی در این دسته نیست. «Persian (Iran)» و «Persian (Afghanistan)» فقط در فهرستِ زبان‌های با پشتیبانیِ ناقص آمده‌اند. تعریفِ خودِ زوهو از پشتیبانیِ ناقص این است: فقط اجزایی از رابط که ترجمه شده‌اند به زبانِ انتخابی دیده می‌شوند، و اجزای سیستمی مثلِ بخش‌های صفحه‌ی تنظیمات و دکمه‌های پیش‌فرض به زبانِ پیش‌فرضِ سیستم می‌مانند. صفحه‌ی «مشخصاتِ Zoho CRM» هم از پشتیبانیِ ۲۸ زبان می‌گوید و فارسی را نام نمی‌برد.

قابلیتِ Translations هم فقط نامِ ماژول‌ها، زیرفرم‌ها، فهرست‌های مرتبط، فیلدها و گزینه‌های کشویی را ترجمه می‌کند و طبقِ راهنمای رسمی فقط در دسترسِ پروفایلِ مدیر است (سقفِ زبان‌های فعال: ۲۵ در Enterprise و ۳۵ در Ultimate). به برداشتِ ما یعنی در بهترین حالت برچسب‌های خودتان فارسی می‌شود، ولی بخشِ بزرگی از دکمه‌ها و تنظیمات نه؛ اینکه فارسی در فهرستِ زبان‌های Translations هست و این قابلیت در کدام نسخه‌ها در دسترس است را تأیید نکردیم.

درباره‌ی تقویمِ شمسی: بخشِ «Locale Information» در تنظیماتِ شخصیِ زوهو زبان، Country Locale، قالبِ تاریخ و ساعت و منطقه‌ی زمانی را دارد و راهنمای رسمی می‌گوید قالبِ تاریخ با کشورِ انتخابی عوض می‌شود؛ ولی به هیچ نوعِ تقویمی — میلادی، قمری یا شمسی — اشاره نمی‌کند. پس تقویمِ شمسی را در مستنداتِ رسمیِ Zoho CRM ندیدیم؛ یعنی «در مستندات نیامده»، نه «قطعاً ندارد». انتخابِ ایران یا ریال در Country Locale یا فهرستِ ارزها را هم تأیید نکردیم.

درباره‌ی راست‌به‌چپ هم در راهنمای CRM چیزی پیدا نکردیم. منصفانه بگوییم که Zoho Creator — محصولِ دیگری از همین شرکت — صریحاً چیدمانِ راست‌به‌چپ برای فارسی، عربی، عبری و چند زبانِ دیگر دارد؛ ولی برای خودِ CRM چنین متنی ندیدیم. اگر فارسی برایتان مهم است، در نمایشِ عملی سه چیز را ببینید: زبانِ دکمه‌ها و تنظیمات، تقویمِ سررسیدها و فیلترِ «این ماه»، و چیدمانِ متنِ فارسی در فرم‌ها و گزارش‌ها.

ثبت‌نام، پرداخت و محدودیتِ کشورها

اینجا مهم‌ترین مانع است و باید دقیق حرف زد. زوهو در راهنمای Zoho Accounts صفحه‌ای درباره‌ی «محدودیت‌های حساب برای کشورها و مناطقِ تحریمی» دارد. به گفته‌ی همین صفحه، زوهو از برنامه‌های تحریمِ اداره‌ی کنترلِ دارایی‌های خارجیِ آمریکا (OFAC) و، هرجا مربوط باشد، اتحادیه‌ی اروپا پیروی می‌کند و کشورهای محدودشده را روسیه، کوبا، ایران، کره‌ی شمالی و سوریه می‌شمارد. همان صفحه می‌گوید:

• کاربرانی که در این کشورها یا مناطق هستند نمی‌توانند حسابِ تازه‌ی زوهو بسازند.
• با شماره‌ی موبایلی که کدِ کشورش مالِ یکی از این کشورهاست نمی‌شود ثبت‌نام کرد، حتی اگر محلِ ثبت‌نام محدود نباشد؛ و چنین شماره‌ای به حساب هم افزوده نمی‌شود. یعنی شماره‌ی ایرانی با پیش‌شماره‌ی +98 پذیرفته نمی‌شود.
• محدودیت‌ها بسته به حوزه‌ی قضایی فرق می‌کنند و ممکن است با تغییرِ مقرراتِ بین‌المللی عوض شوند. خودِ صفحه تاریخ ندارد؛ پیش از تصمیم دوباره نگاهش کنید.

آن صفحه درباره‌ی حساب‌هایی که از قبل ساخته شده‌اند، یا تشخیصِ IP و VPN، چیزی نمی‌گوید. این سکوت را نشانه‌ی مجاز بودن نگیرید: ما درباره‌اش چیزی تأیید نکردیم و هیچ راهی برای دورزدنِ این محدودیت‌ها پیشنهاد نمی‌کنیم.

صفحه‌ی رسمیِ برنامه‌ی تحریم‌های ایرانِ OFAC «مقرراتِ معاملات و تحریم‌های ایران» (31 CFR Part 560) را همراهِ فرمان‌های اجرایی، قوانین، مجوزهای عمومی و پرسش‌های متداول فهرست کرده است. ما درباره‌ی اینکه هیچ مجوزی شاملِ استفاده از یک CRMِ تجاری می‌شود یا نه نتیجه‌ای نمی‌گیریم؛ این کارِ حقوق‌دان است.

جدا از ثبت‌نام، سه مسئله‌ی عملی را هم بسنجید:

• پرداخت: صفحه‌ی قیمت Visa، MasterCard، American Express و PayPal را می‌پذیرد و انتقالِ بانکی یا چک را فقط برای اشتراکِ سالانه؛ «شرایطِ استفاده»ی زوهو (به‌روزشده در مارسِ ۲۰۲۲) هم اشتراکِ کمتر از یک سال را فقط با کارتِ اعتباری می‌پذیرد و تمدیدِ خودکار را از آخرین کارتِ اعتباری برداشت می‌کند. در صفحه‌ی قیمتی که دیدیم، ریال میانِ ۱۶ ارزِ نمایشِ قیمت نبود.
• قانونِ حاکم: طبقِ همان شرایطِ استفاده، قانونِ حاکم بر قرارداد برای مشتریِ پولی به نشانیِ صورت‌حسابش بستگی دارد.
• محلِ داده: صفحه‌ی «Know Your Datacenter» مراکزِ داده‌ی زوهو را در آمریکا، کانادا، هند، سنگاپور، هلند و ایرلند، استرالیا، چین، ژاپن، عربستان و امارات فهرست می‌کند — نه در ایران — و مرکزِ داده‌ی هر حساب از روی کشورِ ثبت‌نام تعیین می‌شود. به برداشتِ ما، CRM ابری با سرورِ بیرون از ایران در روزهای اختلال یا قطعِ اینترنتِ بین‌الملل ممکن است کند شود یا از دسترس خارج شود، و اگر دسترسی به حساب قطع شود گرفتنِ خروجی هم ممکن است دشوار شود؛ پس برنامه‌ی خروجِ داده را از روزِ اول داشته باشید.

فاکتور، مالیات و قواعدِ بازارِ ایران

«مالیات‌های محلی»ِ صفحه‌ی قیمتِ زوهو درباره‌ی صورت‌حسابِ اشتراکِ خودِ زوهوست، نه فاکتوری که شما به مشتری می‌دهید. اینکه Zoho CRM فاکتورِ مطابقِ قواعدِ ایران می‌سازد یا نه را بررسی نکردیم و درباره‌اش حکم نمی‌دهیم؛ ولی اگر بعد از هر فروش این‌ها را دارید، در نمایشِ عملی با یک سندِ واقعیِ خودتان بخواهید:

• پیش‌فاکتور و فاکتور با مالیات بر ارزش افزوده‌ی ایران و شماره‌گذاریِ پیاپیِ رسمی که حفره نگیرد؛
• تاریخِ شمسی، مبلغ به حروفِ فارسی، و مشخصاتِ حقوقیِ خریدار و فروشنده مثلِ شناسه‌ی ملی و کدِ اقتصادی روی نسخه‌ی چاپی؛
• چک و قسط با سررسید و یادآور، به شکلی که در بازارِ ایران رایج است.

هر کدام که آماده نباشد، یا باید سفارشی ساخته شود یا جایش با نرم‌افزارِ دوم پر شود — و آن‌وقت اطلاعاتِ یک مشتری در دو جا می‌ماند. اینکه ملل در همین سه مورد چه دارد، در بخشِ ملل CRM چه دارد و چه ندارد آمده است.

کِی Zoho CRM انتخابِ درستی است؟

این بخش یکسره برداشتِ خودِ ماست — و یادتان باشد که خودمان یکی از جایگزین‌هاییم. به نظرِ ما زوهو وقتی انتخابِ منطقی است که چند شرط با هم برقرار باشند:

• مشاورِ حقوقیِ آشنا با مقرراتِ تحریم، ثبت‌نام، پرداخت و تمدید را برای وضعیتِ مشخصِ شرکتتان بررسی کرده و راهِ مجاز و پایداری روشن است.
• کاربران با دکمه‌ها و تنظیماتِ غیرِ فارسی راحت‌اند و تقویمی را که در نمایشِ عملی دیده‌اید کافی می‌دانید.
• خودکارسازی، فرمِ سایت و Zia برایتان ارزشِ واقعی دارد و کسی هست که راه‌اندازی‌اش را بر عهده بگیرد؛ مراحلش را در پیاده‌سازی CRM نوشته‌ایم.

و احتمالاً انتخابِ درستی نیست اگر:

• راهِ مجازِ ثبت‌نام و پرداخت را با مشاورِ حقوقی روشن نکرده‌اید؛ ساختنِ فرایندِ فروش روی حسابی که آینده‌اش معلوم نیست ریسکِ بزرگی است.
• کاربرانتان رابطِ کاملاً فارسی، یا تاریخِ شمسی در همه‌ی فیلترها و سررسیدها می‌خواهند؛
• بعد از هر فروش پیش‌فاکتور، فاکتورِ رسمی، چک و قسط دارید و می‌خواهید همه در همان نرم‌افزار باشد؛
• ازکارافتادنِ CRM را در روزهای اختلالِ اینترنتِ بین‌الملل نمی‌توانید تحمل کنید؛ این را از هر CRM ابری‌ای — از جمله ملل — بپرسید.

اگر Microsoft Dynamics را هم در نظر دارید، همین سنجش را در CRM مایکروسافت در ایران نوشته‌ایم، و فهرستِ CRMهای ایرانی را در بهترین نرم افزار CRM ایرانی.

جایگزینِ ایرانی و انتقالِ داده با اکسل

اگر اطلاعاتتان در زوهو یا هر CRMِ خارجیِ دیگری است و تصمیمِ رفتن گرفتید، انتقال با فایلِ اکسل انجام می‌شود؛ ملل اتصالِ مستقیم به زوهو ندارد و روشِ خروجی‌گرفتن از زوهو را هم بررسی نکرده‌ایم. فقط هر نوع رکورد را در فایلِ جدا بگیرید و شناسه‌ی هر رکورد را نگه دارید. جای هر فایل در ملل:

• حساب‌ها (Accounts) ← «سازمان‌ها»؛ مخاطبان (Contacts) ← «مخاطبین»؛ محصولات ← «کالا و خدمات»؛ یادداشت‌ها و گزارش‌های تماس ← «پیگیری‌ها و مکالمات».
• معامله‌ها (Deals) ← «معاملات»؛ «کد معامله در سیستم قبلی» و «عنوان معامله» اجباری‌اند، و معامله‌ی بازِ واردشده مرحله‌ی اولِ مدلِ فروشِ پیش‌فرض را می‌گیرد، نه مرحله‌ی فایل را.
• سرنخ‌ها (Leads): کشوی «نوع اطلاعات»ِ ملل گزینه‌ی جدایی برای سرنخ ندارد؛ سرنخ‌هایی را که ارزشِ آمدن دارند در قالبِ «سازمان‌ها» و «مخاطبین» بیاورید.
• پیش‌فاکتور از راهِ اکسل وارد نمی‌شود؛ فقط فاکتورِ فروش، فاکتورِ خرید و برگشتی‌ها. هر مخاطب هم باید «کد سازمان در سیستم قبلی» یا «نام سازمان» داشته باشد؛ سطری که هیچ‌کدام را ندارد وارد نمی‌شود.

ورود در ملل این‌طور است:

1. فقط ادمینِ سطحِ ۱ شرکت، در «گزارش‌های مدیریتی ← پشتیبان‌گیری و بازگردانی اطلاعات»: از کشوی «نوع اطلاعات» نوعِ فایل را انتخاب کنید و سرستون‌ها را هم‌نامِ فایلی کنید که دکمه‌ی «فایلِ نمونه (خالی)» می‌دهد.
2. شناسه‌ی زوهو را در ستونِ کدِ سیستمِ قبلیِ قالب بگذارید و در «نامِ نرم‌افزارِ مبدأ» یک نامِ ثابت بنویسید (مثلاً Zoho)؛ آن‌وقت ورودِ دوباره رکوردِ تکراری نمی‌سازد و همان رکورد را به‌روز می‌کند.
3. در فایلِ «مخاطبین» ستونِ «کارشناس فروش» اجباری است و ورودِ اکسل همکارِ تازه نمی‌سازد؛ پس اول همکاران را در ملل تعریف کنید. فایل فقط xlsx است، تا ۱۵ مگابایت و ۵۰٬۰۰۰ سطر در هر بار.
4. اول پیش‌نمایش می‌آید و تا دکمه‌ی سبزِ «تأیید و ثبتِ …» را نزنید چیزی ذخیره نمی‌شود. ترتیب: سازمان‌ها ← مخاطبین ← کالا و خدمات ← فاکتورها ← پیگیری‌ها، و معاملات هم بعد از سازمان‌ها و مخاطبین؛ وگرنه اتصال‌ها از روی نام انجام می‌شوند و احتمالِ رکوردِ تکراری بالا می‌رود.

راهنمای کاملِ انتقال، با پیدا کردنِ تکراری‌ها و شمارشِ قبل و بعد، در انتقال اطلاعات از اکسل یا CRM قبلی به CRM جدید آمده و قدم‌به‌قدمِ صفحه‌ی ورود در ورود مشتریان از اکسل به ملل CRM.

ملل CRM چه دارد و چه ندارد

ملل CRM نرم‌افزارِ خودِ ماست؛ پس هر ادعا با نامِ دقیقی که در نرم‌افزار می‌بینید (داخلِ «») آمده و هرچه نداریم صریح. ملل در برابرِ زوهو ابزارِ سفارشی‌سازی و خودکارسازیِ کمتری دارد؛ زورش روی کارِ روزمره‌ی فروش در ایران و چیزهایی است که بعد از «بله»ی مشتری می‌آید.

چه دارد:

• فارسی و تاریخ: رابطِ فارسی، و تاریخ‌ها همه‌جا شمسی با تقویمِ بازشو.
• مشتری و فروش: پرونده‌ی سازمان و شخص، مکالمه با «پیگیری بعدی»، و «معامله‌ها» با «کاریز» و «گزارش و پیش‌بینی».
• پیش‌فاکتور و فاکتور: «تبدیل به فاکتور» فقط بعد از تأیید؛ «گرفتن شماره‌ی رسمی» برای هر دفتر و سالِ مالی؛ ابطال به‌جای حذف؛ مالیات بر ارزش افزوده با درصدی که در «تنظیمات عمومی فروش» تعیین می‌شود؛ و «نسخه چاپی» با مبلغ به حروف و مشخصاتِ حقوقیِ دو طرف (شناسه‌ی ملی و کدِ اقتصادیِ فروشنده فقط روی سندِ رسمی).
• «وصول مطالبات»: قسط و چک با «مسئولِ وصول» برای هر سررسید، یادآورِ خودکار، «وصولِ جزئی» و ثبتِ چکی که برگشت خورده.
• انبار و حسابداری: بخشِ «کالا و انبار»، و حسابداریِ در حال تکمیل با «اسناد حسابداری»، «تراز آزمایشی» و «گزارش سود و زیان».
• اپ‌ها و کار بدون اینترنت: اپِ اندرویدِ «کارهای من» که کارها، مکالمات و مشتریانِ خودِ کاربر را روی گوشی نگه می‌دارد و زنگِ یادآوری را بدونِ اینترنت می‌زند؛ و برنامه‌ی نصبیِ ویندوز با یک کپیِ رمزشده از اطلاعاتِ همان کاربر.
• آموزش داخلِ نرم‌افزار: راهنمای «؟» کنارِ بیشترِ فیلدها و دکمه‌ها، دستیارِ آموزش، و ثبتِ کار با صدا (آزمایشی؛ تا تأییدِ شما چیزی ذخیره نمی‌شود).

چه ندارد (امروز):

• نسخه‌ی رایگانِ همیشگی؛ آنچه رایگان است ۱۴ روز آزمایش است.
• API، وب‌هوک و اتصالِ مستقیم به زوهو یا نرم‌افزارِ حسابداریِ بیرونی؛ انتقال فقط با اکسل است.
• فرم‌سازِ جذبِ سرنخ از سایت، فیلدِ دلخواه، سازنده‌ی گردش کار و داشبوردِ BI؛ فرمِ وب و قاعده‌های گردش کار را جزوِ قوت‌های زوهو شمردیم.
• اتصال به سانترال و VoIP (فقط شماره‌ی داخلیِ هر همکار در «نگاشت پرسنل به داخلی تلفن» ثبت می‌شود)، و تیکتینگ و پرتال برای مشتریانِ شما.
• ارسالِ فاکتور به سامانه‌ی مؤدیان از داخلِ نرم‌افزار؛ نسخه‌ی نصب روی سرورِ شرکت (ملل ابری است)؛ اپ در فروشگاه‌های اپ و اپِ جداگانه‌ی iOS.

پرسش‌های متداول

منابع

همه در آبان ۱۴۰۵ بازدید شده‌اند.

• Zoho CRM — صفحه‌ی رسمیِ محصول
• Zoho CRM — مقایسه‌ی نسخه‌ها
• Zoho CRM — Free CRM و صفحه‌ی ثبت‌نام (دوره‌ی آزمایشیِ ۱۵ روزه)
• Zoho CRM — صفحه‌ی قیمت و پرسش‌های پرداخت
• Zoho — Terms of Service
• Zoho Accounts — Account restrictions for sanctioned countries and regions
• Languages supported in Zoho CRM و Translations
• Specifications in Zoho CRM
• Zoho CRM — Personal Settings (Locale Information)
• Zoho Creator — Localization settings (RTL)
• Zoho — Know Your Datacenter
• OFAC — Iran Sanctions