Microsoft Dynamics 365 چیست؟
Microsoft Dynamics 365 نامِ خانوادهای از برنامههای تجاریِ مایکروسافت است. آنچه در ایران معمولاً «CRM مایکروسافت» یا «مایکروسافت داینامیکس CRM» نامیده میشود، امروز یک نرم‌افزارِ یکپارچه نیست، بلکه چند برنامهی جداست: Dynamics 365 Sales برای فروش، Dynamics 365 Customer Service برای خدماتِ مشتری، و برنامه‌هایی برای بازاریابی، خدماتِ میدانی (Field Service) و پروژه. طبقِ مستنداتِ مایکروسافت، این برنامه‌ها در نسخهی آنلاین روی Microsoft Dataverse اجرا میشوند و با طراحیِ «مدل‌محورِ» Power Apps ساخته شدهاند.
صفحهی معرفیِ Dynamics 365 Sales کارش را این‌طور میگوید: کمک به فروشنده‌ها برای ساختنِ رابطه با مشتری، عمل بر پایهی داده و بستنِ سریع‌ترِ معامله. در عمل یعنی ثبتِ حسابها و مخاطبان، دنبال‌کردنِ فروش از سرنخ تا سفارش، ساختنِ محتوای فروش، اجرای فهرست‌ها و کمپین‌های بازاریابی، و دیدنِ پرونده‌های خدماتی‌ای که به یک حساب یا فرصتِ فروش وصل‌اند. Customer Service هم برای پشتیبانیِ چندکاناله ساخته شده: پرونده (case)، پایگاهِ دانش، مسیریابیِ یکپارچه، گفت‌وگوی چندکاناله از جمله تماسِ صوتی و چت، توافقِ سطحِ خدمت (SLA)، داشبورد و قابلیت‌های هوش مصنوعی و Copilot.
یک نکته‌ی نام‌گذاری هم سردرگمی زیادی را رفع میکند. نسخههای قدیمیتر با نامِ Dynamics CRM عرضه می‌شدند (CRM 2011، 2013، 2015 و 2016). مایکروسافت میگوید از اکتبرِ ۲۰۱۹ طرحی به نامِ «Dynamics 365 for Customer Engagement» برای مشتریانِ آنلاین عرضه نمی‌شود و در نسخهی آنلاین، Sales، Customer Service و برنامههای دیگر به‌صورتِ برنامههای مدل‌محور روی Dataverse اجرا میشوند. برای نسخهی نصبی روی سرورِ خودِ سازمان، نامِ رسمی Dynamics 365 Customer Engagement (on-premises) است و نسخهی جاری‌اش ۹٫۱. پس وقتی کسی میگوید «ما داینامیکس داریم»، اول بپرسید کدام: ابری، نصبیِ نسخهی ۹، یا یکی از CRMهای قدیمی.
برای چه سازمان‌هایی ساخته شده و در چه چیزی قوی است؟
Dynamics 365 Sales در چند نسخه عرضه میشود و همین ترتیب نشان می‌دهد برای چه کسی ساخته شده:
- Sales Professional: نسخهی پایه‌تر؛ موجودیت‌هایش زیرمجموعه‌ای از Sales Enterprise است.
- Sales Enterprise: فرایندِ کاملِ «سرنخ تا وصول» (lead-to-cash)، پیش‌بینیِ فروش و کمپین‌های بازاریابی.
- Sales Premium: همه‌ی Enterprise به‌اضافه‌ی هوش مصنوعی، مثلِ تحلیلِ مکالمه، هوشِ رابطه و امتیازدهیِ پیش‌بین برای سرنخ و فرصت.
- Microsoft Relationship Sales: Sales Enterprise همراه با LinkedIn Sales Navigator Advanced Plus؛ با حداقلِ ده کاربر.
- Sales agent: مایکروسافت این را هم جزوِ پیشنهادهای Dynamics 365 Sales فهرست کرده است.
قیمت به‌ازای هر کاربر در ماه و با پرداختِ سالانه اعلام میشود و عددش را از صفحهی رسمیِ قیمت ببینید؛ خودِ مایکروسافت هم در همان صفحه نوشته عددها فقط برای اطلاع‌اند و ممکن است قیمتِ واقعیِ فهرست نباشند. منصفانه بگوییم، قوت‌های Dynamics واقعی‌اند:
- اکوسیستمِ مایکروسافت: CRM روی Microsoft Dataverse و با طراحیِ مدل‌محورِ Power Apps ساخته شده؛ Customer Service همکاری در Teams دارد و Relationship Sales همراه با LinkedIn Sales Navigator عرضه میشود. به برداشتِ ما، برای سازمانی که کارش از قبل روی ابزارهای مایکروسافت است، این یکپارچگی ارزشِ زیادی دارد.
- سفارشی‌سازی: برنامه‌ها مدل‌محورِ Power Apps هستند؛ به برداشتِ ما یعنی سفارشی‌سازی روی همان سکو انجام میشود و معمولاً پیاده‌ساز یا تیمِ فنیِ داخلی می‌خواهد.
- گزارش و پیش‌بینی: پیش‌بینیِ فروش در Enterprise، و گزارش و داشبورد در Customer Service.
- هوش مصنوعی: امتیازدهیِ پیش‌بین و تحلیلِ مکالمه در Sales Premium، و Copilot و عامل‌های خودکار در Customer Service.
- مرکزِ تماسِ چندکاناله: مسیریابی، SLA، چت و تماسِ صوتی در Customer Service.
به برداشتِ ما، این ترکیب بیشتر به کارِ سازمانی میآید که تیمِ فروش و پشتیبانیِ بزرگ، فرایندهای خاص، و بودجه و نیروی فنی برای پیاده‌سازی دارد. برای تیمِ کوچکی که فقط می‌خواهد مشتری و پیگیری‌ها را منظم کند، بخشِ بزرگی از این قدرت استفاده نمی‌شود.
خرید و لایسنس برای شرکت ایرانی: تحریم، پرداخت، تمدید
اینجا مهم‌ترین مانع است و باید دقیق حرف زد. صفحهی «پرسشهای متداولِ صادرات» در سایتِ مایکروسافت میگوید محصولاتِ این شرکت تابعِ صلاحیتِ دولتِ آمریکا هستند و بدونِ مجوز به کشورهایی که «Country Group E» نامیده میشوند نباید صادر شوند. فهرستی که همان صفحه می‌دهد: کوبا، ایران، کره‌ی شمالی، سوریه، و مناطقِ کریمه، دونتسک و لوهانسک در اوکراین.
در سوی دیگر، اداره‌ی کنترلِ دارایی‌های خارجیِ وزارتِ خزانه‌داریِ آمریکا (OFAC) برنامهی تحریم‌های ایران را با چند مقرره اداره میکند — از جمله «مقرراتِ معاملات و تحریم‌های ایران» (31 CFR Part 560) — و فهرستی از «مجوزهای عمومی» دارد. این فهرست ثابت نیست: در مهر ۱۴۰۵ کنارِ چند مجوزِ عمومی در همان صفحه نوشته شده که از اوت و سپتامبرِ ۲۰۲۶ «معلق» شدهاند. ما درباره‌ی اینکه هیچ مجوزی شاملِ نرم‌افزارِ تجاری‌ای مثلِ CRM میشود یا نه نتیجه‌ای نمی‌گیریم؛ این کارِ حقوق‌دان است. همین پرسشهای تحریم و پرداخت را برای دو CRM خارجیِ دیگر هم، فقط از منبعِ رسمیِ خودشان، در هاب اسپات CRM در ایران و Zoho CRM در ایران بررسی کرده‌ایم.
جدا از جنبهی حقوقی، سه مسئله‌ی عملی را هم بسنجید:
- پرداخت: اشتراک به‌ازای هر کاربر و به ارز است؛ پرداختِ منظمِ آن از ایران کارِ ساده‌ای نیست.
- تمدید: CRM ابری اشتراکی است و با هر دوره تمدید میشود. به برداشتِ ما، اگر روزی پرداخت یا دسترسی به حساب متوقف شود، گرفتنِ خروجی از اطلاعاتِ فروش هم ممکن است دشوار شود؛ پس برنامهی خروجِ داده را از روزِ اول داشته باشید.
- محلِ داده: به گفتهی مایکروسافت، داده‌ی Dynamics 365 در مراکزِ داده‌ی Azure در مناطقِ مختلفِ جهان نگه‌داری میشود و مشتری یک «جغرافیا» انتخاب میکند. هر CRM ابری‌ای که سرورش بیرون از ایران باشد، در روزهای اختلالِ اینترنتِ بین‌الملل عملاً از دسترس خارج میشود؛ این را در CRM ابری یا نصبی؟ باز کرده‌ایم.
دو چیز را هم صادقانه بگوییم که از منبعِ رسمی تأیید نکردیم: فهرستِ کشور به کشورِ جاهایی که Dynamics 365 فروخته میشود، و ادعای رایجِ «مایکروسافت در ایران هیچ شریکِ رسمی ندارد». این دومی را در صفحه‌های دیگر هم می‌بینید؛ ما در منابعِ مایکروسافت ندیدیم، پس تکرارش نمی‌کنیم.
نسخهی نصبیِ قدیمی یا کرک‌شده: پایانِ پشتیبانی و ریسک‌ها
اگر «CRM مایکروسافتِ» شرکتِ شما یک نسخهی نصبیِ قدیمی است — با لایسنسی که سال‌ها پیش تهیه شده یا کرک‌شده — پیش از هر تصمیمی، جدولِ چرخهی عمرِ رسمیِ مایکروسافت را ببینید (تاریخ‌ها به وقتِ اقیانوسِ آرامِ آمریکا ثبت شدهاند و ما فقط ماه و سال را آورده‌ایم):
| نسخه | پایانِ پشتیبانیِ اصلی | پایانِ پشتیبانیِ تمدیدی | وضعیت در مهر ۱۴۰۵ |
|---|---|---|---|
| Dynamics CRM 2011 | ژوئیه‌ی ۲۰۱۶ (تیر ۱۳۹۵) | ژوئیه‌ی ۲۰۲۱ (تیر ۱۴۰۰) | خارج از پشتیبانی |
| Dynamics CRM 2013، سرویس‌پکِ ۱ (۶٫۱)؛ نسخهی اولیه‌ی ۶٫۰ در ژوئیه‌ی ۲۰۱۶ تمام شد | ژانویهی ۲۰۱۹ (دی ۱۳۹۷) | ژانویهی ۲۰۲۴ (دی ۱۴۰۲) | خارج از پشتیبانی |
| Dynamics CRM 2015 | ژانویهی ۲۰۲۰ (دی ۱۳۹۸) | ژانویهی ۲۰۲۵ (دی ۱۴۰۳) | خارج از پشتیبانی |
| Dynamics CRM 2016 (Dynamics 365)، سرویس‌پکِ دسامبرِ ۲۰۱۶ (۸٫۲)؛ ۸٫۰ و ۸٫۱ زودتر تمام شدند | ژانویهی ۲۰۲۱ (دی ۱۳۹۹) | ژانویهی ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) | خارج از پشتیبانی |
| Dynamics 365 Customer Engagement (on-premises) ۹٫۱ | ژانویهی ۲۰۲۹ (دی ۱۴۰۷) | ژانویهی ۲۰۳۱ (دی ۱۴۰۹) | در پشتیبانی؛ تاریخ‌ها چند بار تمدید شدهاند |
سه نکته درباره‌ی این جدول. اول، در CRM 2016 نسخههای ۸٫۰ و ۸٫۱ زودتر (۲۰۱۸ و ۲۰۱۹) تمام شده بودند و فقط ۸٫۲ (سرویس‌پکِ دسامبرِ ۲۰۱۶) تا ژانویهی ۲۰۲۶ ماند. دوم، در نسخهی ۹ پشتیبانیِ ۹٫۰ در ژوئیه‌ی ۲۰۲۳ تمام شد و فقط ۹٫۱ ادامه دارد. سوم، تاریخ‌های ۹٫۱ در صفحه‌های مختلفِ مایکروسافت با هم نمی‌خوانند: اعلامیه‌ی خرداد ۱۴۰۳ (ژوئنِ ۲۰۲۴) پایانِ پشتیبانیِ اصلی را ژانویهی ۲۰۲۷ و تمدیدی را ژانویهی ۲۰۲۹ گفته بود و صفحهی محصول (به‌روزشده در اردیبهشت ۱۴۰۵) به‌ترتیب ژانویهی ۲۰۲۹ و ژانویهی ۲۰۳۱ میگوید. ما صفحهی محصول را آوردیم؛ پیش از تصمیم خودتان دوباره نگاهش کنید. مایکروسافت در همان اعلامیه‌ی ۲۰۲۴ از مشتریانِ نسخهی نصبی خواسته رفتن به نسخهی ابری را بررسی کنند.
حتی نسخه‌ای که هنوز در دورِ پشتیبانی است همه‌چیز را خودبه‌خود نمیگیرد: طبقِ پرسشهای متداولِ چرخهی عمرِ Dynamics، برای دریافتِ به‌روزرسانی‌های غیرامنیتی، انتشارهای مالیاتی و قانونی و سرویس‌پک‌ها عضویت در Enhancement Plan یا Software Assurance لازم است. با این زمینه، ریسک‌های نسخهی قدیمی یا کرک‌شده این‌هاست:
- امنیت: نسخه‌ای که از پشتیبانیِ رسمی خارج شده، برای ضعفِ امنیتی‌ای که از این به بعد پیدا شود منتظرِ راه‌حلِ رسمی نیست؛ و فایلِ نصبیِ کرک‌شده از منبعِ غیررسمی میآید و نمیدانید جز خودِ نرمافزار چه چیزی داخلش است. CRM پر از شماره‌تلفن، قرارداد و قیمت است؛ همین کافی است که جدی‌اش بگیرید.
- بهروزرسانی: نسخهی کرک‌شده به هیچ برنامهی به‌روزرسانیِ رسمی وصل نیست، پس از همان روزِ نصب هر روز قدیمیتر میشود. چرخهی عمرِ سیستم‌عامل و پایگاه‌داده‌ای را که زیرِ آن نصب شده هم جدا بررسی کنید.
- پشتیبانی: پشتیبانیِ رسمی ندارد و معمولاً همه‌چیز به یک پیاده‌ساز یا یک کارمند بند است که سفارشی‌سازی‌ها را بلد است؛ با رفتنِ او نگه‌داری سخت میشود.
- افزونه‌های جانبی: اگر فارسی‌سازی یا تقویمِ شمسی با افزونه‌ی غیررسمی اضافه شده باشد، هر تغییرِ نسخه یا سرور ممکن است آن را از کار بیندازد.
- حقوقی: استفاده از نرم‌افزارِ بدونِ مجوز جنبهی حقوقی هم دارد؛ آن را با مشاورِ حقوقیِ خودتان بسنجید.
اگر چنین سیستمی دارید، قدمِ اولِ عاقلانه — هر تصمیمی که بعداً بگیرید — گرفتنِ خروجیِ کامل از داده‌ها تا وقتی سیستم هنوز سالم کار میکند است.
فارسی، تقویمِ شمسی و فاکتورِ ایران
مایکروسافت برای Dataverse فهرستی از «زبانهای پایه» و برای نسخهی ۹٫۰ فهرستی از بستههای زبان منتشر کرده است. در این فهرست‌ها ۴۵ زبان آمده؛ عربی و عبری — دو زبانِ راست‌به‌چپ — در آنها هست، ولی فارسی نیست. بستههای زبانِ نسخههای قدیمیتر (CRM 2011 تا 2016) و نسخهی نصبیِ ۹٫۱ را بررسی نکردیم. به برداشتِ ما، اگر Dynamics ابری یا نسخهی ۹٫۰ را با رابطِ فارسی دیدید، آن فارسی از بسته‌ی رسمیِ مایکروسافت نیامده و کارِ ترجمه یا افزونه‌ی جانبی است — همان افزونه‌ای که در بخشِ بالا گفتیم با هر تغییرِ نسخه ممکن است از کار بیفتد.
درباره‌ی تقویمِ شمسی مستنداتِ رسمیای که خواندیم نه چیزی را تأیید میکنند نه رد؛ پس ما هم نه ادعایش می‌کنیم نه انکارش. فقط این را بدانید که نشان‌دادنِ یک تاریخِ شمسی در فرم با این یکی نیست که فیلترها، گزارش‌های ماهانه و سررسیدها هم بر اساسِ ماهِ شمسی کار کنند. اگر برایتان حیاتی است، پیش از هر تصمیم نمایشِ عملیِ همین سه جا را ببینید.
سومین پرسش فاکتور است. این را در مستنداتِ مایکروسافت بررسی نکردیم، پس دربارهاش حکم نمیدهیم؛ ولی اگر بعد از هر فروش این‌ها را دارید، در جلسه‌ی نمایش با یک سندِ واقعیِ خودتان بخواهید:
- پیش‌فاکتور و فاکتور با مالیات بر ارزش افزوده و شماره‌گذاریِ پیاپیِ رسمی که حفره نگیرد؛
- مبلغ به حروفِ فارسی و مشخصاتِ حقوقیِ خریدار و فروشنده روی نسخهی چاپی؛
- چک و قسط با سررسید و یادآور، به شکلی که در بازارِ ایران رایج است.
هر کدام که آماده نباشد، یا باید سفارشی ساخته شود یا جایش با نرم‌افزارِ دوم پر شود. اینکه ملل در همین سه مورد چه دارد، در بخشِ ملل CRM چه دارد و چه ندارد آمده است.
کِی Dynamics واقعاً انتخابِ درستی است؟
این بخش یکسره برداشتِ خودِ ماست — و یادتان باشد که خودمان یکی از جایگزین‌هاییم. به نظرِ ما Dynamics وقتی انتخابِ منطقی است که چند شرط با هم برقرار باشند:
- سازمان تیمِ فروش و پشتیبانیِ بزرگ دارد، یا مرکزِ تماسِ چندکاناله با SLA لازم دارد.
- فرایندهای خاصی دارد که فقط با سفارشی‌سازیِ جدی جواب می‌گیرد، و بودجه و پیاده‌ساز یا تیمِ فنیِ داخلی برایش هست.
- کارِ سازمان از قبل روی ابزارهای مایکروسافت است و یکپارچگی با آنها ارزشِ واقعی دارد.
- مسیرِ خرید، پرداخت و تمدید را مشاورِ حقوقیِ آشنا با مقرراتِ تحریم بررسی کرده است.
- رابطِ غیرِ فارسی برای کاربران مشکلی نیست و تقویمِ شمسی را در نمایشِ عملی دیده‌اید.
و احتمالاً انتخابِ درستی نیست اگر:
- تیمتان کوچک است و بیشتر می‌خواهید مشتری‌ها، مکالمه‌ها و پیگیری‌ها منظم شوند؛
- کاربرانتان رابطِ فارسی می‌خواهند (که در فهرستهای رسمیِ زبانِ مایکروسافت نیامده)، یا تاریخِ شمسی در همه‌ی فیلترها و گزارشها برایتان شرط است و آن را در نمایشِ عملی ندیده‌اید؛
- بعد از هر فروش پیش‌فاکتور، فاکتورِ رسمی، چک و قسط دارید، می‌خواهید همه در همان نرمافزار باشد، و در نمایشِ عملی با سندِ واقعیِ خودتان ندیده‌اید که آماده است؛
- نمی‌توانید ازکارافتادنِ CRM را در روزهای اختلالِ اینترنتِ بین‌الملل تحمل کنید؛ در این صورت از هر CRM ابری‌ای — از جمله ملل — بپرسید سرورش کجاست و بدونِ اینترنت چه بخشی کار میکند.
اگر همین حالا نسخهی نصبیِ قدیمی دارید، دو راه پیشِ روست: رفتن به نسخه‌ای که هنوز پشتیبانی دارد (۹٫۱ ی نصبی یا نسخهی ابری) که دوباره همان پرسشِ حقوقیِ خرید و تمدید را پیش می‌کشد، یا انتقال به نرم‌افزارِ دیگری. در هر دو حالت، قدمِ اول همان خروجیِ کامل از داده‌هاست.
جایگزینِ ایرانی و انتقالِ داده با اکسل
اگر تصمیمِ رفتن گرفتید، انتقال با فایلِ اکسل انجام میشود؛ ملل اتصالِ مستقیم به Dynamics ندارد. روشِ خروجی‌گرفتن از Dynamics به نسخه و سفارشی‌سازی‌های سیستمِ شما بستگی دارد و این را از پیاده‌ساز یا مسئولِ فنیِ همان سیستم بپرسید. دو قاعده برای خروجی مهم است: هر نوع رکورد را در یک فایلِ جدا بگیرید، و شناسه‌ی هر رکورد را هم در فایل نگه دارید.
هر فایل در ملل جای مشخصی دارد:
- حسابها (Accounts) ← «سازمان‌ها»
- مخاطبان (Contacts) ← «مخاطبین»
- محصولات ← «کالا و خدمات»
- فاکتورها ← «فاکتورها» (هر قلم یک سطر؛ پیش‌فاکتور از این مسیر وارد نمی‌شود، و فاکتورِ واردشده خودکار «تاییدشده» ثبت میشود و در موجودیِ انبار شمرده نمی‌شود)
- فعالیت‌ها و یادداشت‌های پیگیری ← «پیگیری‌ها و مکالمات»
- فرصت‌های فروش ← «معاملات»؛ «کد معامله در سیستم قبلی» و «عنوان معامله» اجباری‌اند و مرحله‌ی کاریز از فایل خوانده نمی‌شود: معامله‌ی بازِ واردشده مرحله‌ی اولِ مدلِ فروشِ پیش‌فرض را می‌گیرد.
ورود در ملل این‌طور است:
- فقط ادمینِ سطحِ ۱ شرکت این کار را میکند: «گزارش‌های مدیریتی ← پشتیبان‌گیری و بازگردانی اطلاعات».
- از کشوی «نوع اطلاعات» نوعِ فایل را انتخاب کنید و دکمه‌ی «فایلِ نمونه (خالی)» را بزنید؛ شیتِ «راهنما»ی همان فایل معنیِ هر ستون را میگوید. ترتیبِ ستون‌ها مهم نیست و ستونِ اضافه نادیده گرفته میشود، ولی سرستون‌ها باید با نام‌های قالب بخوانند.
- شناسه‌ی Dynamics را در ستونِ کدِ سیستمِ قبلیِ همان قالب بگذارید (برای سازمان‌ها «کد در سیستم قبلی»، برای فاکتورها «کد فاکتور در سیستم قبلی») و در «نامِ نرم‌افزارِ مبدأ» یک نامِ ثابت بنویسید (مثلاً Dynamics) و در ورودهای بعدی عوضش نکنید؛ آن‌وقت ورودِ دوباره‌ی همان فایل رکوردِ تکراری نمی‌سازد و همان رکورد را به‌روز میکند.
- در فایلِ «مخاطبین» ستونِ «کارشناس فروش» هم اجباری است: نام و نام خانوادگیِ همکاری که در ملل تعریف شده (همکارِ غیرفعال هم پذیرفته میشود). سطری که این ستونش خالی باشد یا به هیچ همکاری نخورد وارد نمی‌شود و ورودِ اکسل همکارِ تازه نمی‌سازد؛ پس پیش از ورود، همکاران را در ملل تعریف کنید و این ستون را در فایلِ خروجیِ Dynamics پر کنید.
- فایل فقط xlsx است، تا ۱۵ مگابایت و ۵۰٬۰۰۰ سطر در هر بار.
- اول پیش‌نمایش میآید و هنوز چیزی ثبت نشده: تعدادِ رکوردهای تازه، به‌روزرسانی‌ها و «سطرِ دارای ایراد»، و اگر ستونی از فایلتان خوانده نشود، هشدارِ زردی با نامِ همان ستون‌ها. تا دکمه‌ی سبزِ «تأیید و ثبتِ …» را نزنید، چیزی ذخیره نمی‌شود.
- ترتیب را رعایت کنید: سازمان‌ها ← مخاطبین ← کالا و خدمات ← فاکتورها ← پیگیری‌ها، و معاملات هم بعد از سازمان‌ها و مخاطبین؛ وگرنه اتصال‌ها از روی نام انجام میشوند و احتمالِ رکوردِ تکراری بالا می‌رود.
راهنمای کاملِ انتقال، با پیدا کردنِ تکراری‌ها و شمارشِ قبل و بعد، در انتقال اطلاعات از اکسل یا CRM قبلی به CRM جدید آمده و قدم‌به‌قدمِ صفحهی ورود در ورود مشتریان از اکسل به ملل CRM.
ملل CRM چه دارد و چه ندارد
ملل CRM نرم‌افزارِ خودِ ماست، پس این بخش را با همان سخت‌گیری نوشته‌ایم: هر ادعا با نامِ دقیقِ صفحه، دکمه یا فیلدی که در نرمافزار می‌بینید (داخلِ «»)، و هرچه نداریم صریح. ملل در کنارِ Dynamics نرم‌افزارِ کوچک‌تر و ساده‌تری است و همه‌ی آن قدرت را ندارد؛ زورش روی کارِ روزمره‌ی فروش در ایران و چیزهایی است که بعد از «بله»ی مشتری میآید. اینکه ملل کجا و با چه اصولی ساخته میشود، در درباره‌ی ملل CRM آمده است.
چه دارد:
- فارسی و تاریخ: رابطِ فارسی، و تاریخ‌ها همه‌جا شمسی با تقویمِ بازشو.
- مشتری و فروش: پرونده‌ی سازمان و شخص، مکالمه با «پیگیری بعدی»، و «معامله‌ها» با «کاریز» و «گزارش و پیش‌بینی».
- پیش‌فاکتور و فاکتور: «تبدیل به فاکتور» فقط بعد از تأیید؛ «گرفتن شماره‌ی رسمی» با دنباله‌ی جدا برای هر دفتر، رسمی یا غیررسمی و سالِ مالی؛ «ابطال سند» به‌جای حذف؛ مالیات بر ارزش افزوده با درصدی که در «تنظیمات عمومی فروش» تعیین میشود و روی هر سند خاموش‌شدنی است؛ «نسخه چاپی» با مبلغ به حروف و مشخصاتِ حقوقیِ فروشنده و خریدار (روی سندِ غیررسمی شناسه ملی و کد اقتصادیِ فروشنده نمی‌آید)؛ و برگشت از فروش و خرید.
- «وصول مطالبات»: قسط و چک با «مسئولِ وصول» برای هر سررسید، یادآورِ خودکار، «وصولِ جزئی» و ثبتِ چکی که برگشت خورده.
- انتقال از اکسل: با پیش‌نمایش پیش از ثبت، و ورودِ دوباره‌ی بی‌تکرار به‌کمکِ ستونِ کدِ سیستمِ قبلی، در «پشتیبان‌گیری و بازگردانی اطلاعات» (فقط ادمینِ سطحِ ۱).
- اپ‌ها و کار بدون اینترنت: اپِ اندرویدِ «کارهای من» که کارها، مکالمات و مشتریانِ خودِ کاربر را روی گوشی نگه می‌دارد و زنگِ یادآوری را بدونِ اینترنت می‌زند؛ و برنامهی نصبیِ ویندوز با یک کپیِ رمزشده از اطلاعاتِ همان کاربر برای کار بدونِ اینترنت.
- آموزش داخلِ نرمافزار: راهنمای «؟» کنارِ بیشترِ فیلدها و دکمه‌ها، دستیارِ آموزش، و ثبتِ کار با صدا (آزمایشی؛ تا تأییدِ شما چیزی ذخیره نمی‌شود)؛ روشِ دقیق‌ترِ صدا و دستیارِ آموزش از «اعتبار هوش مصنوعی» کم میکنند.
چه ندارد (امروز):
- API، وب‌هوک و اتصالِ مستقیم به Dynamics یا نرم‌افزارِ حسابداریِ بیرونی؛ انتقال فقط با اکسل است.
- فیلدِ دلخواه، سازنده‌ی گردش کار، فرم‌سازِ جذبِ سرنخ و داشبوردِ BI — یعنی از جنسِ سفارشی‌سازی‌هایی که بالاتر درباره‌ی Dynamics گفتیم، در ملل چیزی نیست.
- نسخهی نصب روی سرورِ خودِ شرکت؛ ملل ابری است.
- اتصال به سانترال و VoIP (فقط شماره‌ی داخلیِ هر همکار در «نگاشت پرسنل به داخلی تلفن» ثبت میشود)، و تیکتینگ و پرتال برای مشتریانِ شما (تیکتِ ملل فقط برای پشتیبانیِ خودِ ملل از کاربرانش است).
- ارسالِ فاکتور به سامانه‌ی مؤدیان از داخلِ نرمافزار.
- اپ در فروشگاه‌های اپ و اپِ جداگانه‌ی iOS.
پرسشهای متداول
CRM مایکروسافت یا Dynamics 365 چیست؟
Dynamics 365 خانوادهای از برنامههای تجاری مایکروسافت است و بخش CRM آن چند برنامهی جداست، از جمله Dynamics 365 Sales برای فروش و Dynamics 365 Customer Service برای خدمات مشتری. به گفتهی مستندات رسمی مایکروسافت، Sales روی Microsoft Dataverse اجرا میشود و حسابها، مخاطبان و فروش را از سرنخ تا سفارش دنبال میکند.
Microsoft Dynamics CRM فارسی دارد؟
در فهرستهای رسمیای که مایکروسافت برای زبانهای پایهی Dataverse و بستههای زبان نسخهی ۹٫۰ منتشر کرده، ۴۵ زبان آمده و عربی و عبری در آنها هست، ولی فارسی نیست؛ بستههای زبان نسخههای قدیمیتر (CRM 2011 تا 2016) و نسخهی نصبی ۹٫۱ را بررسی نکردیم. پشتیبانی تقویم شمسی را هم مستندات رسمیای که خواندیم نه تأیید میکنند نه رد؛ اگر برایتان حیاتی است، پیش از هر تصمیم نمایش عملیاش را در فیلترها، گزارشها و سررسیدها ببینید.
شرکت ایرانی میتواند Dynamics 365 بخرد؟
این پرسش حقوقی است و ما دربارهاش حکم نمیدهیم. صفحهی پرسشهای صادراتی مایکروسافت میگوید محصولاتش تابع صلاحیت دولت آمریکاست و بدون مجوز نباید به کشورهایی که «Country Group E» نامیده میشوند، از جمله ایران، صادر شود. پیش از هر خرید، پرداخت یا تمدید، با مشاور حقوقی آشنا به مقررات تحریم مشورت کنید.
پشتیبانی Dynamics CRM 2016 تمام شده است؟
بله. طبق صفحهی چرخهی عمر مایکروسافت، پشتیبانی تمدیدی CRM 2016 که نسخهی ۸٫۲ را هم دربرمیگیرد در ژانویهی ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) تمام شد و CRM 2011، 2013 و 2015 پیشتر از پشتیبانی خارج شده بودند. نسخهی نصبیای که هنوز پشتیبانی دارد Dynamics 365 Customer Engagement (on-premises) نسخهی ۹٫۱ است.
استفاده از نسخهی کرکشدهی CRM مایکروسافت چه ریسکی دارد؟
چند ریسک عملی دارد: فایل نصبی از منبع غیررسمی میآید و نمیدانید چه چیزی داخلش است، بهروزرسانی و پشتیبانی رسمی نمیگیرد، و نسخههای Dynamics CRM 2011 تا 2016 از پشتیبانی مایکروسافت خارج شدهاند. جنبهی حقوقی استفاده از نرمافزار بدون مجوز را هم با مشاور حقوقی بسنجید.
اطلاعات را از Dynamics به ملل CRM میشود منتقل کرد؟
ملل اتصال مستقیم به Dynamics ندارد و انتقال با فایل اکسل (xlsx) انجام میشود. این کار فقط از دست ادمین سطح ۱ شرکت برمی‌آید: در «گزارش‌های مدیریتی ← پشتیبان‌گیری و بازگردانی اطلاعات» نوع اطلاعات را انتخاب کنید، سرستون‌های فایلتان را هم‌نام فایلی کنید که دکمه‌ی «فایلِ نمونه (خالی)» می‌دهد و فایل را بدهید؛ اول پیش‌نمایش میآید و تا دکمه‌ی سبز «تأیید و ثبتِ …» را نزنید چیزی ثبت نمی‌شود. ترتیب ورود: سازمان‌ها، مخاطبین، کالا و خدمات، فاکتورها و بعد پیگیری‌ها.
منابع
همه در مهر ۱۴۰۵ بازدید شدهاند.
- Welcome to Dynamics 365 Sales — Microsoft Learn
- Dynamics 365 Sales pricing — Microsoft
- Welcome to Dynamics 365 Customer Service — Microsoft Learn
- Dynamics 365 Customer Engagement (on-premises) — Microsoft Learn
- صفحه‌های چرخهی عمر: CRM 2011، CRM 2013، CRM 2015، CRM 2016، v9.x
- اعلامیه‌ی تمدیدِ نسخهی ۹ (ژوئن ۲۰۲۴) و پرسشهای متداولِ چرخهی عمرِ Dynamics
- Language and associated collation used with Dataverse و v9.0 Language Packs
- Data residency — Microsoft Learn
- Microsoft — Frequently Asked Export Questions
- Customize regional options (admins) — Microsoft Learn و UserSettings (CalendarType) — Microsoft Learn
- Update for Dynamics 365 (online), version 9.0 Language Packs
- OFAC — Iran Sanctions
